Sự phổ biến của các nền tảng video ngắn đang làm thay đổi đáng kể thói quen tiếp nhận thông tin của người dùng. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích về giải trí và khả năng tiếp cận nội dung nhanh chóng, nhiều nghiên cứu gần đây đã chỉ ra những hệ lụy đáng lo ngại đối với sức khỏe tinh thần và chức năng nhận thức.
Theo một nghiên cứu tổng hợp được thực hiện trên gần 98.000 người, việc sử dụng video ngắn thường xuyên có liên quan đến hiện tượng được các nhà khoa học gọi là "popcorn brain" (não bỏng ngô). Đây là trạng thái não bộ liên tục tìm kiếm những kích thích mới, khiến con người khó duy trì sự tập trung và dễ mất kiên nhẫn với các hoạt động đòi hỏi thời gian chú ý dài hơn.
Ảnh: B.H.L
Trong bối cảnh nội dung video ngắn ngày càng phát triển mạnh mẽ trên các nền tảng số, các chuyên gia cho rằng việc kiểm soát thời lượng sử dụng là cần thiết nhằm hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực đối với sức khỏe tâm lý và khả năng nhận thức.
Thực tế, không ít người trẻ hiện nay gặp khó khăn trong việc duy trì sự tập trung khi học tập hoặc làm việc. Nhiều người cho biết chỉ đọc được vài dòng của một bài viết dài đã muốn chuyển sang nội dung khác. Không ít trường hợp dự định giải trí trong vài phút nhưng cuối cùng lại dành hàng giờ liên tục để lướt xem video.
Một bạn trẻ chia sẻ rằng bản thân thường dành từ 4-5 giờ mỗi ngày để xem video ngắn. Theo người này, các nội dung được thiết kế hấp dẫn khiến việc dừng lại trở nên khó khăn, đồng thời làm giảm khả năng tập trung trong học tập và tạo thói quen liên tục kiểm tra điện thoại mỗi khi cảm thấy buồn chán hoặc căng thẳng.
Một trường hợp khác cho biết việc lướt video kéo dài vào ban đêm đã ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ. Nhiều lần thức đến 2-3 giờ sáng để xem video khiến người này dần mất hứng thú với các nội dung dài như sách hoặc bài viết chuyên sâu.
Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân xuất phát từ cơ chế hoạt động của dopamine - chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác hưng phấn và phần thưởng. Mỗi video ngắn có thể tạo ra một đợt kích thích dopamine tức thời, khiến não bộ liên tục mong muốn tiếp nhận những nội dung mới mẻ và hấp dẫn hơn.
Ông Nguyễn Thanh Hưng, tác giả cuốn sách "Làm bạn cảm xúc, làm chủ hạnh phúc", nhận định việc tiếp xúc thường xuyên với những kích thích nhanh có thể khiến não bộ quen với việc nhận kết quả tức thì. Điều này làm giảm hứng thú đối với các hoạt động yêu cầu sự kiên nhẫn, tư duy sâu và tập trung dài hạn như đọc sách, nghiên cứu hoặc học tập.
Theo ông, việc tiêu thụ quá nhiều nội dung ngắn cũng có thể khiến người dùng phụ thuộc nhiều hơn vào trí nhớ ngắn hạn, từ đó ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ thông tin trong thời gian dài.
Ngoài những tác động đến khả năng tập trung và ghi nhớ, các nghiên cứu còn ghi nhận nhiều hệ quả khác như suy giảm khả năng tự kiểm soát, gia tăng cảm giác căng thẳng, lo âu và làm giảm chất lượng giấc ngủ.
Để giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực này, các chuyên gia khuyến nghị người dùng nên chủ động thiết lập giới hạn thời gian sử dụng điện thoại và các nền tảng video ngắn. Việc tạo ra những khoảng thời gian "cai kỹ thuật số", hạn chế tiếp xúc với màn hình sẽ giúp não bộ có cơ hội nghỉ ngơi và phục hồi.
Bên cạnh đó, duy trì thói quen đọc sách, tham gia các hoạt động thể chất, rèn luyện thể thao và dành thời gian tiếp xúc với thiên nhiên được xem là những giải pháp hiệu quả giúp cải thiện khả năng tập trung, cân bằng cảm xúc và nâng cao sức khỏe tinh thần.
Bình luận
0