Ngày 19/3, Bộ Tư pháp Mỹ đã công bố cáo trạng đối với ba nghi phạm gồm Yih-Shyan Liaw, Ruei-Tsang Chang và Ting-Wei Sun vì hành vi vi phạm quy định xuất khẩu và tổ chức buôn lậu chip trí tuệ nhân tạo (AI) từ Mỹ sang Trung Quốc.

Theo cáo buộc, các đối tượng có liên hệ với một nhà sản xuất máy chủ tại Mỹ (được xác định là SuperMicro, dù không nêu trực tiếp trong cáo trạng). Liaw là đồng sáng lập công ty, Chang giữ vai trò giám đốc bán hàng tại chi nhánh Đài Loan, còn Sun là nhà thầu.

Phía SuperMicro xác nhận đã được thông báo về vụ việc, đồng thời khẳng định không phải là bị đơn. Doanh nghiệp này đã đình chỉ công việc của Liaw và Chang, chấm dứt hợp tác với Sun và đang phối hợp với cơ quan điều tra.

Các công tố viên cho rằng nhóm nghi phạm đã sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm qua mặt cơ quan kiểm soát xuất khẩu. Cụ thể, họ đưa các máy chủ được lắp chip AI tại Mỹ sang Đài Loan, sau đó thông qua một công ty trung gian tại Đông Nam Á để làm giả hồ sơ, hợp thức hóa việc tiếp nhận và sử dụng thiết bị.

Song song, nhóm này dựng lên hệ thống "máy chủ giả" – các thiết bị có hình thức giống hệt nhưng không hoạt động – đặt tại kho để đánh lừa các cuộc kiểm tra. Trong khi đó, máy chủ thật chứa chip AI đã được vận chuyển lén sang Trung Quốc.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết đã thu thập được hình ảnh từ camera an ninh, ghi lại cảnh công nhân sử dụng máy sấy để bóc nhãn trên máy chủ thật rồi dán sang thiết bị giả nhằm che giấu hành vi.

Dù không nêu rõ nhà sản xuất chip, giới chức Mỹ nhận định nhiều khả năng các thiết bị liên quan đến dòng chip AI tiên tiến của Nvidia, trong đó có mẫu B200 sử dụng kiến trúc Blackwell.

Cáo trạng cũng tiết lộ Liaw đã thúc giục đối tác đặt hàng số lượng lớn chip AI từ cuối năm 2024, đồng thời yêu cầu tăng tốc vận chuyển trước khi các quy định kiểm soát xuất khẩu mới của Mỹ có hiệu lực.

Theo ước tính của cơ quan công tố, tổng giá trị thiết bị bị buôn lậu từ năm 2024 đến khi bị phát hiện lên tới khoảng 2,5 tỷ USD. Riêng trong giai đoạn cuối tháng 4 đến giữa tháng 5/2025, số hàng hóa bị tuồn ra nước ngoài đã đạt hơn 500 triệu USD.

Giới chức Mỹ nhận định đây là vụ vi phạm nghiêm trọng, cho thấy mức độ liều lĩnh và tinh vi ngày càng gia tăng trong các hoạt động né tránh kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao.