Thông tư 30/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ đưa ra nhiều hướng dẫn mới về việc nhập khẩu dây chuyền và thiết bị đã qua sử dụng dành riêng cho lĩnh vực bán dẫn và nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ số.

Theo quy định mới, doanh nghiệp được phép nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất bán dẫn đã qua sử dụng với tuổi tối đa 20 năm, gấp đôi giới hạn trước đây. Trong khi đó, các cơ sở đào tạo và nghiên cứu không bị khống chế về tuổi thiết bị.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, đại diện Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, cho biết việc nâng giới hạn tuổi thiết bị được đưa ra sau quá trình khảo sát thực tế, tham vấn các tập đoàn công nghệ bán dẫn và các đơn vị có nhu cầu trong nước. Theo ông, mức 20 năm được đánh giá là phù hợp với nhu cầu và trình độ công nghệ hiện nay.

Tuy nhiên, các thiết bị nhập khẩu vẫn phải đáp ứng ba tiêu chí bắt buộc: không thuộc danh mục công nghệ lạc hậu, kém chất lượng hoặc gây ô nhiễm; không nằm trong danh mục công nghệ cấm hoặc hạn chế chuyển giao; và đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam về hiệu quả năng lượng, an toàn lao động.

Đối với dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng, ngoài ba tiêu chí chung, còn có thêm yêu cầu về công suất. Cụ thể, dây chuyền phải đạt hiệu suất từ 85% trở lên so với công suất thiết kế ban đầu. Đồng thời, mức tiêu hao nguyên liệu, vật tư linh kiện và năng lượng không vượt quá 115% so với thiết kế gốc. Theo cơ quan quản lý, điều kiện này nhằm tránh nhập khẩu những dây chuyền quá cũ, hiệu quả thấp hoặc tiêu tốn năng lượng lớn.

Quy định cũng phân biệt rõ mục đích sử dụng giữa sản xuất và đào tạo. Với thiết bị phục vụ đào tạo và nghiên cứu, không áp dụng tiêu chí về tuổi thiết bị khi nhập khẩu, song vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về hiệu suất và mức tiêu hao nguyên liệu, năng lượng.

Cơ quan quản lý cho biết cách tiếp cận này nhằm tạo điều kiện để các trường đại học, viện nghiên cứu nâng cấp hạ tầng phục vụ giảng dạy và nghiên cứu, trong bối cảnh thiết bị bán dẫn có chi phí rất cao. Chính sách mới giúp doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu tiếp cận công nghệ phù hợp khả năng đầu tư nhưng vẫn bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật.

Về thủ tục hành chính, việc nhập khẩu dây chuyền, thiết bị đã qua sử dụng được chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Doanh nghiệp và tổ chức chỉ cần cung cấp hồ sơ, tài liệu cùng văn bản cam kết đáp ứng các tiêu chí để cơ quan hải quan xem xét thông quan.

Song song với việc nới lỏng điều kiện, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh chế tài xử lý vi phạm. Doanh nghiệp nhập khẩu sai mục đích, chẳng hạn khai báo phục vụ nghiên cứu nhưng lại đưa vào sản xuất, hoặc cung cấp thông tin không chính xác, có thể bị buộc tái xuất toàn bộ thiết bị và chịu các hình thức xử phạt bổ sung.

Chính sách mới được ban hành trong bối cảnh ngành bán dẫn Việt Nam đang có nhiều chuyển động tích cực. Giữa tháng 1, Viettel đã khởi công xây dựng nhà máy chip đầu tiên theo tiến trình 32 nm tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, dự kiến sản xuất thử nghiệm từ năm 2028. Cuối tháng, FPT cũng mở nhà máy đóng gói, kiểm thử chip tại Bắc Ninh, dự kiến đi vào hoạt động ngay trong năm nay.

Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị ngành bán dẫn với sự tham gia của doanh nghiệp thiết kế, sản xuất chip và đóng gói, kiểm thử trong nước. Ông nhận định bán dẫn là công nghệ chiến lược, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công nghiệp công nghệ cao, và đây là những nền tảng đầu tiên để tiến tới làm chủ công nghệ bán dẫn.