Mồ mả "bủa vây" khu dân cư: Nguy cơ ô nhiễm nguồn nước và bài toán an sinh

Nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm từ mật độ mồ mả "bủa vây"

Tại hai xóm Khê An và Khê Thành A thuộc thôn Cổ Lũy, xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi, cảnh tượng hàng ngàn ngôi mộ nằm đan xen, áp sát vào từng góc sân, bờ rào, giếng nước và thậm chí ngay sát trường học đã trở thành thực tế đáng lo ngại. Người dân nơi đây đang phải gánh chịu áp lực đôi: vừa chịu tác động tâm lý khi sống giữa không gian nghĩa trang, vừa thường trực nỗi lo về nguy cơ ô nhiễm môi trường sống xung quanh.

Nguồn nước ngầm vốn là mạch sống duy nhất phục vụ ăn uống và sinh hoạt của hàng trăm hộ dân thôn Cổ Lũy. Tuy nhiên, qua hàng chục năm, sự tích tụ của các chất phân hủy từ hàng ngàn ngôi mộ đã ngấm sâu vào lòng đất, đe dọa trực tiếp đến chất lượng nguồn nước. Đồng thời việc sống chung với nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm đã buộc người dân phải tự tìm cách bảo vệ mình bằng việc mua máy lọc nước gia đình hoặc chi trả thêm chi phí mua nước bình đóng chai.

Dù vậy, các thiết bị lọc nước quy mô hộ gia đình chỉ là giải pháp tình thế. Mối lo ngại về các loại vi khuẩn, kim loại nặng hay mầm bệnh tiềm ẩn chưa thể xử lý triệt để vẫn âm thầm hiện hữu. Vì thế, người dân nơm nớp lo sợ cho sức khỏe của bản thân và sự phát triển của các thế hệ con cháu tương lai khi phải sử dụng nguồn nước có nguy cơ ô nhiễm cao từng ngày.

Nút thắt thu hút đầu tư và áp lực kiểm soát ô nhiễm dân sinh

Nhìn nhận ở góc độ quản lý nhà nước, thực trạng tại Tịnh Khê phản ánh những bất cập trong quy hoạch nghĩa trang và xây dựng hạ tầng kỹ thuật nông thôn. Đại diện chính quyền địa phương cho biết, không riêng gì thôn Cổ Lũy mà cả khu vực phía Đông xã Tịnh Khê hiện vẫn chưa có hệ thống cấp nước sạch tập trung. Nút thắt lớn nhất nằm ở việc chưa thu hút được nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực hạ tầng nước sạch tại địa bàn.

Hiện nay vẫn chưa có nguồn nước sạch thay thế, chính quyền địa phương chỉ có thể dừng lại ở việc vận động người dân áp dụng các biện pháp vệ sinh tạm thời. Mặt khác, kế hoạch đóng cửa nghĩa trang Cổ Lũy và di dời mồ mả nhằm ngăn ngừa nguy cơ ô nhiễm phát sinh dù đã được tính đến, nhưng thời điểm triển khai cụ thể vẫn còn bỏ ngỏ. Lý do xuất phát từ những vướng mắc về nguồn ngân sách, quỹ đất tái định táng và cả các yếu tố văn hóa, tâm linh gắn liền với tập quán lâu đời của cộng đồng cư dân.

Giải pháp toàn diện hóa giải nguy cơ ô nhiễm và ổn định đời sống

Để giải quyết tận gốc nguy cơ ô nhiễm và trả lại môi trường sống an toàn cho người dân thôn Cổ Lũy, sự vào cuộc của chính quyền tỉnh Quảng Ngãi cần giải pháp quyết liệt hơn. Bài toán này đòi hỏi phải được thực hiện đồng bộ: hạ tầng nước sạch trước mắt và quy hoạch di dời lâu dài.

Trước hết, tỉnh cần ưu tiên bố trí nguồn vốn ngân sách hoặc có cơ chế đặc thù thu hút doanh nghiệp đầu tư tuyến đường ống cấp nước sạch về cho xã Tịnh Khê. Đây là giải pháp cấp bách nhất để triệt tiêu rủi ro tác động sức khỏe do ô nhiễm nguồn nước ngầm. Song song với đó, địa phương cần sớm ban hành lộ trình di dời nghĩa trang Cổ Lũy với mốc thời gian rõ ràng, tham vấn chặt chẽ ý kiến cộng đồng để tạo sự đồng thuận. Chỉ khi hạ tầng nước sạch hoàn thiện và các nguồn gây ô nhiễm được khoanh vùng xử lý, người dân nơi đây mới có thể thực sự an tâm sinh sống và phát triển kinh tế bền vững.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html