TS.BS Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu (Bệnh viện Bạch Mai), cảnh báo nhiều món ăn quen thuộc ngày Tết tiềm ẩn rủi ro cho người bệnh thận nếu sử dụng thiếu kiểm soát.

Bánh chưng, bánh tét chứa nhiều năng lượng và chất béo, không phù hợp với người suy thận mạn, đặc biệt khi kèm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường. Các món muối chua như dưa hành, củ kiệu lại có hàm lượng muối cao, dễ gây giữ nước, làm tăng huyết áp và phù nề.

Nhóm thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, xúc xích, thịt hộp cũng chứa nhiều muối, chất bảo quản và đạm. Người suy thận chỉ nên dùng hạn chế, khoảng 100–150 g mỗi ngày, thậm chí ít hơn nếu chưa phải lọc máu.

Một số loại trái cây giàu kali như chuối, cam, nho, bưởi cần được kiểm soát nghiêm ngặt. Tăng kali máu là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể gây rối loạn nhịp tim và tử vong nhanh. Người bệnh thận cũng cần tránh hoàn toàn rượu bia và nước ngọt có ga, đặc biệt nếu có kèm tăng huyết áp, để giảm nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ.

Theo bác sĩ Dũng, dinh dưỡng cá thể hóa đóng vai trò then chốt trong điều trị bệnh thận, nhất là dịp Tết. Người viêm cầu thận mạn có hội chứng thận hư cần ăn nhạt hoàn toàn khi còn phù. Khi hết phù, lượng muối nên duy trì khoảng 2 g mỗi ngày (tương đương khoảng 2 thìa 5 ml nước mắm). Chất béo nên ưu tiên từ dầu thực vật như dầu đậu nành, oliu, lạc với lượng 20–25 g/ngày. Lượng đạm có thể bổ sung từ thịt nạc, cá, sữa ở mức 1,5–2 g/kg/ngày.

Người suy thận mạn chưa lọc máu cần hạn chế đạm nghiêm ngặt, khoảng 0,6 g/kg thể trọng/ngày. Nguồn năng lượng nên ưu tiên từ tinh bột như đường, mật ong, khoai sọ, miến dong, bột sắn dây. Rau củ nên chọn loại ít đạm như bầu, bí, mướp; trái cây nên ưu tiên loại ít kali như dưa chuột, dưa hấu.

Với bệnh nhân lọc máu chu kỳ, cần kiểm soát lượng nước uống để cân nặng không tăng quá 2 kg giữa hai lần lọc. Người bệnh có thể ăn đạm động vật gần như bình thường nhưng nên hạn chế thực phẩm giàu phospho như lòng đỏ trứng, phô mai, sữa.

Bên cạnh ăn uống, người bệnh thận cần tuân thủ nguyên tắc “3 đúng” trong sinh hoạt hằng ngày. Thứ nhất, uống thuốc đúng giờ, đúng liều, không tự ý ngưng thuốc dù bận rộn dịp Tết. Thứ hai, vận động đúng mức với các hoạt động nhẹ như đi bộ, yoga, tránh gắng sức hoặc mang vác nặng. Thứ ba, giữ ấm cơ thể, tránh tắm nước lạnh hay uống nước đá để phòng nhiễm lạnh, viêm họng – những yếu tố có thể làm bệnh thận nặng thêm.

Người bệnh nên chủ động sắp xếp lịch tái khám trước hoặc ngay sau Tết để quá trình điều trị không bị gián đoạn. Cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như tiểu ít, phù tăng nhanh, huyết áp tăng cao khó kiểm soát, mệt nhiều, buồn nôn, đau ngực, khó thở, rối loạn nhịp tim, sốt hoặc tiểu ra máu.