Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, nhãn Made in Vietnam được xem là bảo chứng cho giá trị và niềm tự hào của hàng hóa nội địa. Tuy nhiên, đằng sau dòng chữ này là một hệ thống quy định pháp lý phức tạp mà không phải doanh nghiệp nào cũng thấu hiểu tường tận. Việc đánh đồng các khái niệm về nguồn gốc đang tạo ra những lỗ hổng chết người, dẫn đến các án phạt thương mại và sự quay lưng của người tiêu dùng đối với tính minh bạch của sản phẩm.
Phân định rạch ròi giữa ưu đãi thuế quan và nhận diện thương hiệu
Một trong những sai lầm phổ biến nhất hiện nay là quan niệm cho rằng hàng hóa hễ cứ được sản xuất tại Việt Nam thì mặc nhiên được cấp Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O). Bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), khẳng định đây là hai phạm trù hoàn toàn khác biệt. C/O là chứng từ pháp lý quốc tế được xây dựng dựa trên các Hiệp định thương mại tự do (FTA), đóng vai trò là chìa khóa để hàng hóa hưởng ưu đãi thuế và tăng sức cạnh tranh khi xuất khẩu.
Ngược lại, nhãn Made in Vietnam lưu thông trong nước phần lớn dựa trên sự tự kê khai của doanh nghiệp với mục đích tiếp thị. Một sản phẩm có thể đủ điều kiện ghi nhãn để bán tại thị trường nội địa nhưng hoàn toàn có thể bị từ chối cấp C/O nếu không đáp ứng được các tiêu chí khắt khe về tỷ lệ giá trị gia tăng hoặc quy tắc chuyển đổi mã số hàng hóa theo các FTA như EVFTA hay CPTPP.
Thực tế này đã gây ra những thiệt hại nhãn tiền. Anh Ngô Viết Hòa, một chủ cơ sở sản xuất đồ da tại Thường Tín, Hà Nội, chia sẻ về việc đơn hàng xuất khẩu bị hủy bỏ phút chót do không đạt tỷ lệ nội địa hóa, dù quy trình gia công diễn ra trong nước. Sự nhầm lẫn giữa việc ghi nhãn để quảng bá và đáp ứng tiêu chuẩn xuất xứ đã khiến doanh nghiệp của anh mất đi những hợp đồng trị giá hàng tỷ đồng.
Điểm mù giữa truy xuất nguồn gốc và bản chất xuất xứ
Bên cạnh câu chuyện thuế quan, sự nhầm lẫn giữa truy xuất nguồn gốc và xuất xứ hàng hóa cũng đang khiến thị trường trở nên nhiễu loạn. Theo phân tích của TS Võ Thy Trang từ Học viện Tài chính, truy xuất nguồn gốc là công cụ để theo dõi hành trình sản phẩm nhằm quản lý chất lượng và an toàn. Tuy nhiên, một sản phẩm có quy trình truy xuất minh bạch từ khâu nguyên liệu ngoại nhập đến đóng gói vẫn không thể được coi là có xuất xứ Việt Nam nếu không có sự biến đổi căn bản về hàng hóa tại nội địa.
Về phía người tiêu dùng, sự mập mờ này đang tạo ra cảm giác bị lừa dối. Chị Nguyễn Thanh Tâm, một khách hàng tại quận Cầu Giấy, cho biết chị thường xuyên gặp tình trạng sản phẩm dán nhãn hàng Việt nhưng khi kiểm tra mã QR lại cho thấy nguyên liệu nhập khẩu 100%. Sự thiếu đồng nhất giữa thông tin trên nhãn mác và bản chất nguồn gốc nguyên liệu đang bào mòn lòng tin của người tiêu dùng đối với phong trào ủng hộ hàng nội địa.
Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần phải xây dựng đội ngũ am hiểu về quy tắc xuất xứ để bảo vệ uy tín thương hiệu. Trong kỷ nguyên kinh tế số và hội nhập, sự minh bạch không còn là một lựa chọn thêm thắt mà là yêu cầu sống còn. Việc làm chủ được chìa khóa xuất xứ không chỉ giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan mà còn là tấm lá chắn vững chắc nhất để hàng Việt đứng vững và vươn xa trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Bình luận
0