Luật Trí tuệ nhân tạo được ban hành nhằm đưa AI trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Văn bản khuyến khích thử nghiệm công nghệ có kiểm soát, áp dụng biện pháp quản lý tương xứng với mức độ rủi ro, đồng thời thúc đẩy cơ chế tự nguyện tuân thủ.

Một nguyên tắc nền tảng được xác lập là trí tuệ nhân tạo phải phục vụ con người, không thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người, bảo đảm luôn duy trì khả năng kiểm soát và can thiệp của con người đối với các quyết định và hành vi của hệ thống.

Theo luật, hệ thống AI được chia thành ba nhóm rủi ro: cao, trung bình và thấp. Nhà cung cấp có trách nhiệm tự phân loại trước khi đưa sản phẩm vào sử dụng, dựa trên hướng dẫn kỹ thuật sẽ được ban hành. Trường hợp chưa xác định được mức độ, có thể đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ.

Tùy theo mức rủi ro, luật quy định nghĩa vụ quản lý khác nhau. Với hệ thống rủi ro cao, nhà cung cấp phải thiết kế bảo đảm khả năng giám sát, can thiệp của con người; lập và lưu trữ hồ sơ kỹ thuật, nhật ký hoạt động phục vụ đánh giá, kiểm tra sau triển khai. Việc cung cấp thông tin phải “tương xứng với mục đích kiểm tra” và không làm lộ bí mật kinh doanh.

Người sử dụng hệ thống AI rủi ro cao cũng phải tuân thủ đúng quy trình vận hành, hướng dẫn kỹ thuật và biện pháp an toàn, không được can thiệp trái phép làm thay đổi tính năng hệ thống.

Hoạt động kiểm tra, giám sát được thực hiện theo mức độ rủi ro: hệ thống rủi ro cao bị kiểm tra định kỳ hoặc khi có dấu hiệu vi phạm; rủi ro trung bình được giám sát qua báo cáo, kiểm tra chọn mẫu hoặc đánh giá độc lập; rủi ro thấp chỉ bị kiểm tra khi xảy ra sự cố hoặc có phản ánh, nhằm tránh phát sinh nghĩa vụ không cần thiết.

Đối với các hệ thống đã đưa vào vận hành trước khi luật có hiệu lực, thời hạn tuân thủ là 18 tháng đối với lĩnh vực y tế, giáo dục, tài chính và 12 tháng với các lĩnh vực còn lại.

Luật quy định các hệ thống AI tương tác trực tiếp với con người phải được thiết kế để người dùng nhận biết mình đang tương tác với AI, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Nhà cung cấp phải bảo đảm nội dung âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra được đánh dấu ở định dạng máy đọc theo quy định của Chính phủ. Bên triển khai có trách nhiệm thông báo rõ ràng khi công bố nội dung được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI nếu có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực.

Với nội dung mô phỏng ngoại hình, giọng nói người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế, phải gắn nhãn dễ nhận biết để phân biệt với nội dung thật. Riêng tác phẩm điện ảnh, nghệ thuật hoặc sáng tạo được phép áp dụng phương thức gắn nhãn phù hợp, bảo đảm không ảnh hưởng đến việc thưởng thức tác phẩm.

Nhà cung cấp và bên triển khai phải duy trì thông tin minh bạch trong suốt quá trình cung cấp hệ thống, sản phẩm hoặc nội dung.

Luật dành một chương cho phát triển hạ tầng và bảo đảm chủ quyền AI quốc gia. Các tổ chức, cá nhân nghiên cứu, làm chủ công nghệ AI cốt lõi được hưởng chính sách ưu đãi và hỗ trợ đặc thù theo quy định pháp luật.

Hoạt động trong lĩnh vực AI sẽ được hưởng mức ưu đãi cao nhất, tạo điều kiện tiếp cận hạ tầng, dữ liệu và môi trường thử nghiệm để nghiên cứu, sản xuất, thương mại hóa sản phẩm. Doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ chi phí, đào tạo, kết nối thị trường; sản phẩm AI trong nước được ưu tiên sử dụng theo quy định về đấu thầu.

Nhà nước cũng khuyến khích phát triển mô hình, thuật toán, phần mềm, phần cứng và công nghệ nền tảng; ưu tiên giải pháp tiết kiệm tài nguyên, phù hợp điều kiện Việt Nam; tăng cường hợp tác công – tư để nâng cao năng lực nội sinh và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Về nguồn nhân lực, luật quy định phát triển đội ngũ AI theo hướng liên thông giữa các cấp học, bảo đảm hình thành lực lượng chất lượng cao phục vụ nghiên cứu, ứng dụng và quản lý.

Đáng chú ý, nội dung cơ bản về trí tuệ nhân tạo, tư duy tính toán, kỹ năng số và đạo đức công nghệ sẽ được tích hợp vào chương trình giáo dục bắt buộc. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đại học được khuyến khích xây dựng chương trình đào tạo AI, khoa học dữ liệu và chuyên ngành liên quan, đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế trong đào tạo và chuyển giao công nghệ.