Luật phát triển công nghiệp văn hóa: Mở đường cho những dự định dang dở

Áp lực vận hành và sự dè dặt của các dự án văn hóa từ thực tiễn cơ sở

Thực tế tại các địa phương trọng điểm về du lịch như Đà Nẵng cho thấy, khoảng cách giữa việc lên ý tưởng nghệ thuật và việc đưa một tác phẩm văn hóa vào khai thác thương mại bền vững luôn là một thách thức không nhỏ. Vừa qua, show diễn "Khai Hà Nhất Thống Yến" đã được triển khai nhằm lấy ý kiến đóng góp, đánh giá từ công chúng trước khi chính thức bước vào chuỗi ngày biểu diễn phục vụ khách tham quan. Đây là một điển hình cho nỗ lực khai thác chất liệu nghệ thuật truyền thống, song phải đặt trong mối tương quan chặt chẽ với bài toán phát triển sản phẩm văn hóa du lịch gắn với quy luật cung - cầu của thị trường công nghiệp văn hóa.

Thực chất, đằng sau sự toan tính mang tính thực tế đó chính là bài toán hóc búa về hiệu quả hoàn vốn và khả năng duy trì hoạt động hàng ngày. Đồng thời, đây cũng là tâm lý e ngại chung của nhiều nhà đầu tư khi tham gia vào thị trường văn hóa; bởi lẽ ngay cả đối với những thương hiệu đã định hình được chỗ đứng vững chắc, việc bảo đảm cho guồng máy biểu diễn vận hành đều đặn, liên tục vẫn đòi hỏi những nỗ lực vô cùng to lớn. 

Mặt khác, không chỉ phải đối mặt với áp lực chi phí cố định cho nhân sự, kỹ thuật và mặt bằng biểu diễn, các đơn vị tổ chức còn phải không ngừng giải bài toán thu hút lượng khách ổn định để nuôi dưỡng bộ máy. Do đó, nếu thiếu đi sự tính toán kỹ lưỡng về khả năng tự chủ tài chính ngay từ đầu, dự án rất dễ rơi vào tình trạng hụt hơi, từ đó khiến việc duy trì lịch diễn thường kỳ trở thành một gánh nặng quá sức. 

Hai điểm nghẽn cốt lõi: Sự thiếu hụt nhân lực bền vững và bài toán huy động nguồn lực tài chính

Bên cạnh áp lực tài chính, rào cản về nhân lực chuyên nghiệp đang đặt ra nhiều dấu hỏi lớn đối với tính khả thi của các mô hình nghệ thuật quy mô lớn. Đơn cử như thể loại sân khấu thực cảnh đòi hỏi sự tham gia thường trực của hàng trăm diễn viên mỗi ngày, song việc tuyển dụng và giữ chân lực lượng này lại đối diện với nhiều rào cản nan giải. 

Song hành cùng nguồn nhân lực, dòng vốn đầu tư cũng là yếu tố sống còn để chuyển hóa các ý tưởng nghệ thuật thành các sản phẩm mang tính công nghiệp hoàn chỉnh. Một sản phẩm văn hóa không thể tồn tại và phát triển nếu chỉ trông chờ vào nhiệt huyết sáng tạo đơn lẻ của nghệ sĩ hoặc những nguồn lực hỗ trợ mang tính phân tán. 

Hoàn thiện hành lang pháp lý để xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa bền vững

Trước những vướng mắc nội tại về nhân sự, kinh phí và mô hình tổ chức, yêu cầu xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ nhằm kết nối chặt chẽ giữa sáng tạo, nhân lực, tài chính, hạ tầng và thị trường trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. 

Đây cũng chính là nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra trong tiến trình xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa thời gian qua. Đạo luật này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển căn bản, giúp tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn về thể chế vốn đang cản trở các chủ thể tham gia vào lĩnh vực sáng tạo.

Có thể thấy, việc hoàn thiện thể chế thông qua dự thảo luật lần này chính là chìa khóa then chốt nhằm thiết lập các mô hình hoạt động phù hợp, từ đó thúc đẩy công tác phối hợp và khơi thông dòng vốn từ khu vực kinh tế ngoài nhà nước. Mặt khác, một khi hành lang pháp lý vững chắc được ban hành, đây sẽ là bệ đỡ mở đường cho sự hình thành của các không gian sáng tạo cũng như các cụm khu công nghiệp văn hóa tập trung trên cả nước. 

Nhờ đó, khi Nhà nước giữ vững vai trò kiến tạo, doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, nghệ sĩ được giải phóng sức sáng tạo và cộng đồng cùng chung tay hưởng ứng, các giá trị di sản truyền thống mới thực sự có đủ điều kiện để chuyển hóa thành những sản phẩm có sức sống lâu bền. Qua đó, không chỉ tháo gỡ khó khăn cho những dự định còn dang dở, mà còn mở đường cho một thị trường văn hóa phát triển chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững trong tương lai. 

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html