Ngày 1/1/2026 đánh dấu cột mốc quan trọng khi Luật Đất đai 2024 chính thức thay thế hoàn toàn các quy định cũ. Hệ thống bảng giá đất mới, cơ chế giảm tiền chuyển mục đích sử dụng đất và các quy định về thu hồi đất được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt về tính minh bạch và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

Áp dụng bảng giá đất mới tiệm cận giá thị trường

Hệ thống bảng giá đất lần đầu theo luật mới sẽ thay thế cho bảng giá cũ vốn đã được gia hạn đến hết năm 2025. Bảng giá này được xây dựng dựa trên nguyên tắc thị trường, phản ánh sát thực tế giá trị đất tại từng vị trí, khu vực. Ghi nhận tại các địa phương lớn như Hà Nội, TP.HCM, Quảng Ninh, giá đất trong bảng giá mới có xu hướng tăng mạnh, đặc biệt tại các khu vực ngoại thành đang phát triển hạ tầng.

Các chuyên gia nhận định, việc bảng giá mới tiệm cận giá thị trường sẽ giúp triệt tiêu tình trạng "hai giá", tăng nguồn thu cho ngân sách và đặc biệt là đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức về chi phí tài chính cho doanh nghiệp và người mua nhà khi các khoản thuế, phí liên quan đều tăng theo.

"Phao cứu sinh" khi chuyển đổi đất nông nghiệp sang thổ cư

Một trong những điểm sáng nhất của chính sách mới là cơ chế giảm tới 70% tiền sử dụng đất khi chuyển đổi mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất ở cho hộ gia đình và cá nhân.

Cụ thể, nếu chuyển đổi trong hạn mức, người dân chỉ phải nộp 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và đất nông nghiệp. Đối với phần vượt hạn mức nhưng không quá một lần, mức nộp là 50% chênh lệch. Chính sách này được coi là bước đi nhân văn, hỗ trợ trực tiếp cho nhu cầu ở thực của người dân, đồng thời ngăn chặn tình trạng đầu cơ, thu gom đất nông nghiệp quy mô lớn để trục lợi từ chính sách ưu đãi.

Mở rộng các trường hợp thu hồi đất và miễn thuế nông nghiệp

Luật mới bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế xã hội, bao gồm: thực hiện dự án khu thương mại tự do hoặc trung tâm tài chính quốc tế; thu hồi phần diện tích còn lại khi chủ đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích; và thu hồi để tạo quỹ đất thanh toán hợp đồng BT hoặc cho thuê sản xuất kinh doanh. Quy định này giúp tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án lớn, đảm bảo tính khả thi khi triển khai trên thực địa.

Song song với đó, chính sách miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp chính thức được kéo dài thêm 5 năm, kéo dài đến hết năm 2030. Đây là nỗ lực của Chính phủ nhằm đảm bảo an ninh lương thực, khuyến khích nông dân giữ đất và thúc đẩy sản xuất quy mô lớn theo hướng hiện đại hóa./.