Trong kỷ nguyên số, các hình thức lừa đảo trực tuyến không còn dừng ở những kịch bản thủ công mà đã được nâng cấp lên quy mô công nghiệp nhờ sự hỗ trợ của AI. Theo chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) từ dự án Chống lừa đảo, các đường dây lừa đảo tình cảm kết hợp dụ dỗ đầu tư – còn gọi là “pig butchering” (mổ heo) – đang trở nên nguy hiểm hơn khi AI được sử dụng để thao túng tâm lý hàng loạt nạn nhân cùng lúc.

Thay vì phải bố trí người trực tiếp trò chuyện với từng nạn nhân, các đối tượng lừa đảo triển khai chatbot AI trên các nền tảng như Telegram, Tinder hay Facebook Dating. Những “người tình ảo” này có thể tự động phân tích hồ sơ cá nhân, tìm ra các điểm chạm cảm xúc như sở thích du lịch, thú cưng hay các tâm sự cá nhân được chia sẻ trên mạng xã hội.

Nhờ khả năng duy trì hội thoại liên tục 24/7, AI có thể kiên trì xây dựng lòng tin trong thời gian dài, thậm chí hàng tháng, tạo cảm giác về một mối quan hệ tình cảm chân thật. Khi nạn nhân đã tin tưởng, kẻ lừa đảo thật sẽ tiếp quản để thực hiện bước cuối cùng: dẫn dụ chuyển tiền đầu tư vào các nền tảng giả mạo.

Dù được lập trình tinh vi, các “người tình AI” vẫn có thể để lộ dấu hiệu bất thường. Theo chuyên gia Ngô Minh Hiếu, phản hồi của chúng thường trơn tru một cách máy móc, văn phong quá chuẩn mực và gần như không mắc lỗi ngữ pháp bất kể thời điểm trò chuyện. AI cũng dễ gặp lỗi “mất ngữ cảnh”, lặp lại kịch bản có sẵn hoặc quên những chi tiết cá nhân mà nạn nhân đã chia sẻ trước đó.

Một đặc điểm đáng chú ý khác là các tài khoản này thường né tránh gọi video trực tiếp hoặc gặp mặt ngoài đời, liên tục đưa ra nhiều lý do để trì hoãn.

Để tự bảo vệ trước thủ đoạn này, chuyên gia khuyến nghị người dùng áp dụng nguyên tắc “3 Không” trong môi trường số. Thứ nhất, không dễ dàng tin tưởng người lạ trên mạng, đặc biệt những tài khoản tỏ ra hiểu quá rõ về đời tư của mình. Thứ hai, áp dụng tư duy “Zero Trust” với mọi lời mời gọi liên quan đến tài chính hoặc đầu tư trực tuyến nếu chưa từng gặp trực tiếp. Cuối cùng, hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân nhạy cảm trên mạng xã hội nhằm tránh bị AI thu thập dữ liệu để xây dựng hồ sơ tấn công.

Trong bối cảnh công nghệ có thể mô phỏng cả cảm xúc và sự quan tâm, người dùng cần đặt niềm tin dưới sự kiểm chứng cẩn trọng. Một mối quan tâm quá hoàn hảo trên mạng đôi khi lại là bước khởi đầu cho một kịch bản lừa đảo đã được cá nhân hóa tinh vi, có thể khiến nạn nhân mất toàn bộ tài sản chỉ trong thời gian ngắn.