Trong hoạt động quản lý hành chính, xác định giá trị tài sản không chỉ là con số tài chính đơn thuần. Đây là kim chỉ nam xác định khung tiền phạt, định vị thẩm quyền xử phạt, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Một lỗ hổng pháp lý tồn tại bấy lâu nay là các tài sản đã khấu hao hết nhưng vẫn đang được sử dụng, có giá trị thực tế cao.

Dự thảo Thông tư mới đưa ra quy định mang tính đột phá: đối với tài sản đã khấu hao hết (giá trị còn lại bằng 0 trên sổ sách), giá trị làm căn cứ xử phạt sẽ tính bằng 20% nguyên giá tài sản đó. Đây được xem là giải pháp thực tiễn nhằm chấm dứt tình trạng lách luật hoặc gây khó cho người thực thi công vụ. Nhiều trang thiết bị, phương tiện vận tải hay máy móc chuyên dụng dù hết thời hạn khấu hao theo quy định kế toán vẫn có giá trị sử dụng, giá trị kinh tế đáng kể trên thị trường. Nếu chỉ căn cứ vào con số 0 trên sổ sách, mức phạt sẽ trở nên hời hợt, không đủ sức răn đe, thậm chí làm thất thoát ngân sách khi tài sản bị xâm hại.

Điểm mới khác nhận được sự quan tâm lớn là cách thức xử lý khi tài sản chưa được ghi sổ kế toán hoặc có nguồn gốc phức tạp. Dự thảo quy định rõ hai phương án cho người có thẩm quyền xử phạt gồm thành lập Hội đồng xác định giá trị tài sản để đảm bảo sự khách quan hoặc thuê doanh nghiệp thẩm định giá độc lập để có con số sát thị trường nhất.

Quy định về Hội đồng được chi tiết hóa đến từng thành viên. Chủ tịch Hội đồng phải là người có thẩm quyền xử phạt hoặc người được ủy quyền. Sự góp mặt của đại diện bộ phận tài chính, cơ quan tài chính cấp xã, các chuyên gia chuyên môn liên quan tạo nên bộ lọc đa chiều. Nguyên tắc làm việc tập thể, quyết định theo đa số, quyền bảo lưu ý kiến của thành viên được ghi rõ trong biên bản là những chốt chặn quan trọng nhằm ngăn chặn hành vi tiêu cực, "đi đêm" hạ thấp giá trị tài sản vi phạm.

Đặc biệt, dự thảo còn quy định tổ chức, cá nhân vi phạm phải chịu chi phí phát sinh liên quan đến việc định giá này. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách mà còn là hình thức răn đe gián tiếp: đối tượng vi phạm phải trả giá cho việc xác định lỗi lầm của mình.

Đánh giá về những thay đổi này, Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong cho rằng việc cụ thể hóa cách tính giá trị tài sản là bước tiến về tư duy quản lý. Theo ông, lâu nay chúng ta thường lúng túng khi đối diện với những tài sản có "giá trị ẩn" hoặc hồ sơ sổ sách thất lạc. Việc đưa ra con số 20% nguyên giá cho tài sản hết khấu hao là giải pháp kỹ thuật thông minh, giúp người thực thi công vụ tự tin hơn trong việc ra quyết định xử phạt mà không sợ bị khiếu kiện về sau.

TS Nguyễn Minh Phong cũng nhấn mạnh việc đồng bộ hóa thuật ngữ từ "lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản công" sang "lĩnh vực quản lý tài sản công" tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong việc thống nhất với Luật Xử lý vi phạm hành chính, Nghị định mới nă

m 2025.Việc sửa đổi Thông tư 29/2020/TT-BTC không đơn thuần là thay đổi kỹ thuật về con số tiền phạt mà gửi đi thông điệp mạnh mẽ về sự liêm chính, trách nhiệm giải trình. Khi mọi tài sản công đều được bảo vệ bởi thước đo giá trị rõ ràng, việc trục lợi hay lạm dụng tài sản công sẽ bị thu hẹp diện tích đất sống./.