Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cuộc đua đầu tư lớn nhất của ngành công nghệ trong nhiều năm qua. Các tập đoàn toàn cầu liên tục chi hàng trăm tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu, phát triển chip AI và đào tạo các mô hình ngôn ngữ thế hệ mới với kỳ vọng tạo nên bước ngoặt cho nền kinh tế số.
Tuy nhiên, bên cạnh triển vọng tăng trưởng, giới chuyên gia cũng cảnh báo thị trường đang xuất hiện những dấu hiệu của một "bong bóng AI", khi tốc độ rót vốn và mức định giá doanh nghiệp tăng nhanh hơn nhiều so với khả năng tạo ra lợi nhuận thực tế.
Ảnh minh họa: TL
Khái niệm "bong bóng tài sản" xuất hiện khi giá trị của một loại tài sản bị đẩy lên quá cao so với giá trị thực nhờ kỳ vọng của nhà đầu tư. Khi niềm tin suy giảm hoặc lợi nhuận không đạt như kỳ vọng, thị trường có thể chứng kiến một đợt điều chỉnh mạnh.
Theo các chuyên gia, thị trường AI hiện có nhiều đặc điểm tương tự. Hàng nghìn tỷ USD đang liên tục chảy vào lĩnh vực này, khiến giá trị của nhiều doanh nghiệp công nghệ tăng mạnh dù hiệu quả kinh doanh trong tương lai vẫn còn nhiều dấu hỏi.
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cũng nhận định làn sóng đầu tư AI đang tạo ra những rủi ro mới đối với hệ thống tài chính toàn cầu nếu dòng vốn tiếp tục tăng nóng.
Ước tính, riêng 5 tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới sẽ chi khoảng 1.000 tỷ USD cho hạ tầng AI trong giai đoạn 2025-2026. Không ít doanh nghiệp phải vay vốn hoặc gia tăng chi tiêu để theo kịp cuộc đua, dù khả năng thu hồi vốn vẫn chưa được kiểm chứng rõ ràng.
Theo giới phân tích, điều đáng lo ngại không nằm ở bản thân công nghệ AI mà ở tốc độ mở rộng đầu tư. Khi kỳ vọng của thị trường vượt quá khả năng tạo ra doanh thu và lợi nhuận, nguy cơ xảy ra một đợt điều chỉnh tương tự bong bóng dotcom đầu những năm 2000 hoàn toàn có thể xuất hiện.
Nếu như năm trước, giới đầu tư tập trung tranh luận về nguy cơ "bong bóng AI", thì hiện nay câu hỏi được quan tâm hơn là các khoản đầu tư khổng lồ liệu có thể mang lại lợi nhuận tương xứng hay không.
Tại thị trường chứng khoán Mỹ, AI đang được xem là xu hướng đầu tư dài hạn. Dòng tiền không còn chỉ tập trung vào các "ông lớn" công nghệ mà đã lan sang doanh nghiệp sản xuất chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây và các công ty cung cấp thiết bị phục vụ AI.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng tâm lý "đầu tư để không bị bỏ lại phía sau" vẫn là động lực lớn thúc đẩy cuộc đua hiện nay. Trong khi đó, phần lớn lợi nhuận trên thị trường vẫn chủ yếu đến từ một số tập đoàn công nghệ quy mô lớn, còn hiệu quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp AI vẫn cần thêm thời gian để chứng minh.
Ngoài câu chuyện tài chính, AI cũng đang đặt ra thách thức lớn về năng lượng.
Việc xây dựng và vận hành các trung tâm dữ liệu quy mô lớn đòi hỏi lượng điện năng khổng lồ, kéo theo nhu cầu tăng mạnh đối với chip bán dẫn, hệ thống làm mát và hạ tầng truyền tải điện.
Tại Mỹ, những tác động này đã bắt đầu xuất hiện rõ rệt. Ngày 3/7, đơn vị vận hành lưới điện PJM – hệ thống cung cấp điện cho khoảng 67 triệu người tại khu vực miền Đông và Trung Tây – đã phát cảnh báo khẩn về nguy cơ quá tải trong đợt nắng nóng do nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao, trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu AI và số lượng xe điện ngày càng nhiều.
Theo khảo sát của Reuters/Ipsos, 77% người Mỹ lo ngại các trung tâm dữ liệu AI sẽ khiến giá điện tiếp tục tăng. Nguyên nhân là các doanh nghiệp điện lực phải đầu tư thêm nhà máy điện, đường dây truyền tải và trạm biến áp để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện liên tục 24/7.
Trong năm qua, giá điện sinh hoạt trung bình tại Mỹ đã tăng khoảng 6%, trong khi gần một phần ba số hộ gia đình phải dành trên 5% thu nhập chỉ để chi trả tiền điện.
Giới chuyên gia nhận định, AI vẫn là công nghệ có tiềm năng thay đổi nhiều lĩnh vực kinh tế và đời sống. Tuy nhiên, tốc độ đầu tư cần song hành với khả năng tạo ra giá trị thực, tránh tình trạng dòng vốn tăng nóng dẫn tới mất cân đối tài chính.
Bên cạnh đó, việc mở rộng AI cũng đòi hỏi chiến lược phát triển hạ tầng điện, năng lượng tái tạo và trung tâm dữ liệu bền vững. Trong dài hạn, không chỉ nguồn vốn mà chính khả năng đáp ứng nhu cầu năng lượng mới là yếu tố quyết định AI có thể phát triển ổn định và lâu dài.
Bình luận
0