Thời gian gần đây, mạng xã hội xuất hiện nhiều lời mời gọi hấp dẫn như “chỉ cần biết dùng ChatGPT là có thể kiếm hàng chục triệu đồng mỗi tháng tại nhà”. Tuy nhiên, phía sau những lời quảng cáo này là thực tế phức tạp hơn nhiều.

Không thể phủ nhận AI đang giúp công việc trở nên nhanh và hiệu quả hơn. Nhờ các công cụ trí tuệ nhân tạo, một người có thể xử lý khối lượng công việc trước đây cần tới vài người. Tuy vậy, “nhanh” không có nghĩa là “dễ”.

Để sử dụng AI hiệu quả, người dùng phải dành thời gian học cách đặt câu lệnh đúng cấu trúc, kiểm soát nội dung đầu ra, chỉnh sửa ngôn từ, bố cục, hình ảnh và đảm bảo tính logic của sản phẩm. Quan trọng hơn, AI chỉ hỗ trợ quá trình thực hiện, chứ không thể thay thế tư duy hay kỹ năng nền tảng.

Những người thiếu kỹ năng số, không quen tự học hoặc không có nền tảng sáng tạo thường gặp khó khăn khi tiếp cận công cụ này. Không ít người mở AI nhưng không biết bắt đầu từ đâu, hoặc tạo ra nội dung rời rạc, thiếu logic và khó sử dụng trong thực tế.

Ở chiều ngược lại, nhiều ngành nghề đang hưởng lợi rõ rệt từ AI. Người viết nội dung có thể dùng AI để phác thảo ý tưởng và gợi ý câu chữ. Các nhà thiết kế tận dụng công cụ này để xây dựng concept ban đầu trước khi hoàn thiện bằng kỹ năng cá nhân. Giáo viên, freelancer hay người làm video cũng sử dụng AI để soạn giáo án, viết kịch bản hoặc chuẩn bị proposal.

Trong tay người thành thạo, AI giống như một cộng sự mạnh mẽ, giúp tối ưu thời gian và nâng cao chất lượng công việc. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, người dùng vẫn phải trải qua quá trình học hỏi, thử nghiệm, kiểm tra và chỉnh sửa liên tục.

Thị trường việc làm liên quan đến AI vì thế cũng trở nên cạnh tranh hơn. Người lao động phải đối mặt với đối thủ trên phạm vi toàn cầu, trong khi khách hàng có nhiều lựa chọn hơn bao giờ hết. Những người không đủ kỹ năng hoặc không tạo được sự khác biệt dễ bị đào thải.

Sự hấp dẫn của những lời quảng cáo “làm ít, kiếm nhiều” khiến nhiều người trẻ dễ rơi vào ảo tưởng. Mong muốn thoát khỏi môi trường công sở gò bó, cùng hình ảnh cuộc sống tự do được chia sẻ trên mạng xã hội, khiến không ít người tin rằng chỉ cần một chiếc laptop và AI là đủ để kiếm sống.

Tuy nhiên, phía sau những video ngắn hào nhoáng thường là câu chuyện đã được đơn giản hóa. Khi thiếu kỹ năng nền tảng và tư duy phản biện, nhiều người bước vào cuộc đua công nghệ với kỳ vọng quá cao, rồi nhanh chóng thất vọng khi kết quả không như mong muốn.

Những nội dung như “viết content trong 5 phút” hay “tạo logo trong 1 phút nhận hàng chục đơn” dễ tạo ra cảm giác rằng chỉ cần mở công cụ là có thể trở thành chuyên gia. Thực tế, cùng một công cụ, người có kỹ năng sẽ tạo ra sản phẩm chất lượng hơn, trong khi người thiếu kinh nghiệm vẫn khó tạo ra giá trị.

AI chắc chắn đang mở ra nhiều cơ hội mới, từ khởi nghiệp ít vốn đến việc giúp freelancer nhận nhiều dự án hơn và doanh nghiệp tối ưu chi phí. Tuy nhiên, cơ hội đó không dành cho những ai chỉ kỳ vọng “ngồi mát ăn bát vàng”.

Trong thời đại AI, ranh giới giữa “được hỗ trợ” và “bị thay thế” ngày càng mong manh. Thành công không đến từ việc làm ít hơn, mà từ khả năng học nhanh, thích nghi tốt và hiểu rõ giá trị mình tạo ra trong công việc.