Ngày 28/5, giới phân tích và chuyên gia thị trường đặc biệt chú ý đến loạt dữ liệu kinh tế mới của Mỹ, trong đó nổi bật là chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát quan trọng được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) theo dõi sát sao. Theo công bố, lạm phát cơ bản PCE tháng 4 đạt 3,3%, tiếp tục cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed.
Trong khi lạm phát vẫn neo cao, tăng trưởng kinh tế Mỹ lại cho thấy dấu hiệu chững lại. GDP quý I được điều chỉnh giảm xuống mức 1,6%, thấp hơn so với ước tính ban đầu là 2%. Các số liệu này phản ánh những tín hiệu cảnh báo mới đối với nền kinh tế Mỹ trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp diễn.
Chi tiêu tiêu dùng – động lực quan trọng của nền kinh tế Mỹ – cũng kém tích cực hơn. Chỉ số niềm tin người tiêu dùng do Conference Board khảo sát giảm xuống hơn 93 điểm trong tháng 4. Nhóm thu nhập trung bình và thấp bị ảnh hưởng mạnh nhất do giá năng lượng tăng, đặc biệt là giá xăng dầu đã tăng gần 50% kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát. Điều này khiến người dân thắt chặt chi tiêu và trở nên bi quan hơn về triển vọng việc làm.
Giá năng lượng leo thang đang tạo ra hiệu ứng lan tỏa trong toàn bộ nền kinh tế. Từ bao bì nhựa, vận tải đến thực phẩm đều tăng giá, buộc doanh nghiệp phải chuyển phần chi phí sang người tiêu dùng.
Tại California, Emerald Packaging – doanh nghiệp sản xuất bao bì nông sản – cho biết giá nhựa đã tăng gấp đôi do gián đoạn nguồn cung. Ông Kevin Kelly, CEO công ty, nhận định: “Kể từ khi chiến tranh nổ ra, giá nhựa đã tăng gấp đôi do gián đoạn nguồn cung ở Trung Đông. Không chỉ bao bì, mà vận tải, thùng carton, mực in và lao động cũng đều tăng”.
Trong khi đó, tại Mississippi, nông trại Foot Print Farms cho biết chi phí sản xuất tăng mạnh chỉ trong một năm. Bà Cindy Ayers Elliott, Giám đốc điều hành, cho biết chi phí đầu vào như phân bón, nhiên liệu, lao động đều tăng, trong đó hạt giống tăng gấp ba lần.
Theo Bộ Lao động Mỹ, giá thực phẩm tháng 4 tăng 3,2% so với cùng kỳ, trong khi giá xăng tăng hơn 50% kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát. Fitch Ratings cảnh báo nếu căng thẳng kéo dài, áp lực lạm phát sẽ còn gia tăng. Ông Olu Sonola, chuyên gia kinh tế của Fitch, dự báo lạm phát có thể tiến gần mức 4% nếu giá dầu tiếp tục duy trì cao.
Tác động của giá cả leo thang đã hiện rõ trong đời sống người dân Mỹ. Giá xăng vượt 4 USD/gallon khiến nhiều hộ gia đình phải cắt giảm chi tiêu không thiết yếu. Khoảng hai phần ba người tiêu dùng cho biết họ đã giảm chi tiêu do áp lực giá cả.
Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ thể hiện rõ mô hình “hình chữ K”, khi sự tăng trưởng không đồng đều giữa các nhóm ngành và tầng lớp. Thị trường chứng khoán tiếp tục lập kỷ lục, với Dow Jones vượt 50.000 điểm, S&P 500 vượt 7.500 điểm và Nasdaq đạt 26.000 điểm – mức cao lịch sử.
Công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), tiếp tục là động lực tăng trưởng chính. Nhóm “Magnificent 7” ghi nhận phần lớn doanh nghiệp vượt kỳ vọng lợi nhuận, đồng thời đẩy mạnh đầu tư AI với tổng chi tiêu vốn dự kiến hơn 700 tỷ USD.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dòng tiền đổ vào AI cũng khiến nhiều lĩnh vực khác khó tiếp cận vốn hơn, đồng thời tự động hóa có thể gây áp lực lên thị trường lao động. TS. Nguyễn Minh Tuấn, chuyên gia kinh tế tại RSM Mỹ, cho rằng AI có thể ảnh hưởng hàng trăm nghìn việc làm trong tương lai.
Ở chiều ngược lại, nhóm hộ gia đình giàu tiếp tục đóng vai trò lớn trong tiêu dùng, chiếm hơn 60% tổng chi tiêu, nhờ hưởng lợi từ chứng khoán và tài sản tăng giá. Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và nhóm thu nhập thấp chịu áp lực lớn từ chi phí và lãi suất cao, khiến mức độ lạc quan giảm xuống thấp nhất gần một năm.
Theo các chuyên gia, Fed hiện rơi vào tình thế khó khăn khi vừa phải kiểm soát lạm phát vừa hỗ trợ tăng trưởng. Giá năng lượng tăng đang khiến hai mục tiêu này đi ngược nhau, khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ bị hạn chế.
Nhìn chung, kinh tế Mỹ vẫn được hỗ trợ bởi thị trường tài chính và công nghệ, nhưng sự phân hóa ngày càng rõ rệt giữa các nhóm ngành và tầng lớp đặt ra câu hỏi lớn về tính bền vững của tăng trưởng trong thời gian tới.
Bình luận
0