Ngày 14/1, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng, sau hàng loạt đợt tập kích của Nga nhằm vào hạ tầng điện, trong bối cảnh thời tiết mùa đông ngày càng khắc nghiệt.

Trong vài ngày qua, Nga liên tục sử dụng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) tấn công Ukraine, đặc biệt là khu vực Kiev, nhắm vào các hệ thống hạ tầng trọng yếu. Sau đòn tấn công dữ dội đêm 9/1, khoảng 6.000 tòa nhà ở Kiev rơi vào tình trạng mất điện và không có sưởi ấm.

Hệ thống sưởi ấm của Kiev vận hành theo mô hình phân phối tập trung, phụ thuộc vào các nhà máy lớn đun nước nóng và bơm qua mạng lưới đường ống đến từng khu dân cư. Khi mất điện, các trạm bơm ngừng hoạt động, khiến việc cung cấp nước nóng và nước sinh hoạt bị gián đoạn. Nhiệt độ đóng băng khiến công tác sửa chữa gặp nhiều khó khăn, trong khi thiết bị thay thế ngày càng cạn kiệt.

“Tất cả các đội sửa chữa, công ty năng lượng, dịch vụ tiện ích và Cơ quan Tình trạng Khẩn cấp Nhà nước Ukraine đang làm việc suốt ngày đêm để khôi phục điện và sưởi ấm. Rất nhiều vấn đề cần được giải quyết khẩn cấp”, Tổng thống Zelensky cho biết.

Thị trưởng Kiev Vitali Klitschko cùng ngày thừa nhận tình hình “rất khó khăn”, với khoảng 400 tòa nhà cao tầng không có hệ thống sưởi. “Đây là lần đầu tiên trong 4 năm xung đột, chúng tôi chứng kiến tình trạng tồi tệ như vậy”, ông nói.

Bà Oksana Zinovieva, phát ngôn viên của Thị trưởng Kiev, cho biết chính quyền thành phố đã khuyến nghị người dân sơ tán nếu có thể, do khủng hoảng năng lượng kết hợp với giá rét cực đoan. “Điện năng ảnh hưởng trực tiếp tới hệ thống sưởi và cung cấp nước sạch”, bà nhấn mạnh.

Thủ tướng Ukraine Yuliia Svyrydenko cho hay ưu tiên hàng đầu hiện nay là khôi phục điện và sưởi cho các khu chung cư. Các lực lượng cứu hộ đang làm việc trong điều kiện băng giá, trong khi các đợt tập kích diễn ra gần như hàng ngày.

Sáng 12/1, nhiệt độ tại Kiev giảm xuống -16 độ C và dự báo đợt rét này có thể kéo dài ít nhất hai tuần. Theo bà Olena Pavlenko, Chủ tịch tổ chức nghiên cứu năng lượng DiXi Group, tác động của các đợt tấn công lần này là nghiêm trọng nhất từ trước đến nay. Bà cho rằng hạ tầng năng lượng Ukraine đã bị suy yếu nặng nề sau nhiều năm bị tập kích liên tục, khiến việc sửa chữa ngày càng phức tạp, nhất là trong điều kiện đóng băng.

Các chuyên gia cũng cảnh báo Ukraine đang thiếu thiết bị thay thế cho các nhà máy nhiệt điện – mục tiêu tấn công chủ yếu của Nga. Bà Pavlenko kêu gọi Bộ Năng lượng Ukraine minh bạch hơn về mức độ nghiêm trọng của khủng hoảng để khôi phục lòng tin và thu hút hỗ trợ quốc tế.

Công ty năng lượng tư nhân lớn nhất Ukraine, DTEK, thừa nhận việc khôi phục nguồn điện ngày càng khó khăn khi các phần còn lại của hệ thống bị quá tải, khiến mất điện là điều khó tránh.

Để ứng phó, Cơ quan Tình trạng Khẩn cấp Nhà nước Ukraine đã triển khai các máy phát điện tạm thời tại Kiev và điều thêm thiết bị từ các tỉnh khác. Cơ quan lâm nghiệp Ukraine cũng tích trữ khoảng 220.000 m³ củi nhằm chuẩn bị cho những kịch bản xấu nhất.

Theo nhà phân tích năng lượng Denys Sakva (Dragon Capital), Nga dường như đang tập trung tấn công lưới điện để cô lập các trung tâm công nghiệp lớn của Ukraine. “Mỗi lần một nhà máy điện bị đánh trúng, việc sửa chữa sau đó lại khó khăn và kéo dài hơn, trong khi phụ tùng dự phòng ngày càng cạn kiệt”, ông nhận định.