Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 ra đời trong bối cảnh nền kinh tế thế giới vẫn đối mặt với nhiều biến số khó lường từ lạm phát, tỷ giá đến sự đứt gãy chuỗi cung ứng. Tại Việt Nam, áp lực chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Văn bản này không chỉ là kim chỉ nam cho điều hành kinh tế - xã hội mà còn là cam kết của Chính phủ về một nền quản trị minh bạch, kỷ cương và hiệu quả.

Điểm mới đáng chú ý trong Nghị quyết 01 năm nay chính là sự thay đổi tư duy về động lực tăng trưởng. Thay vì phụ thuộc quá lớn vào việc mở rộng quy mô vốn và thâm dụng lao động, Chính phủ xác định cải cách thể chế, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những "cỗ máy" mới kéo nền kinh tế đi lên.

Đánh giá về tinh thần này, TS. Nguyễn Văn Hiến, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tài chính - Marketing, nhận định: "Nghị quyết thể hiện thông điệp điều hành rất rõ ràng và quyết liệt của Chính phủ. Tôi đánh giá cao tinh thần kiên quyết không đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô để lấy tăng trưởng trong ngắn hạn. Trong bối cảnh bất định hiện nay, việc giữ vững nền tảng niềm tin thị trường và tạo độ an toàn cho doanh nghiệp là chủ trương rất đúng đắn".

Thực tế cho thấy, tăng trưởng cao chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm với chất lượng và sự bền vững. Việc tập trung vào năng suất lao động và hàm lượng công nghệ trong sản phẩm sẽ giúp Việt Nam tránh được bẫy thu nhập trung bình. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc Chính phủ ưu tiên ổn định vĩ mô chính là cách tạo ra một "màng lọc" an toàn, giúp các doanh nghiệp tự tin hơn trong việc hoạch định chiến lược kinh doanh dài hạn thay vì chỉ đối phó với những biến động nhất thời của thị trường.

Một trong những trụ cột quan trọng nhất của Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 là điều hành chính sách tài khóa. Chính phủ yêu cầu phải đạt được mục tiêu kép: vừa hỗ trợ phục hồi tăng trưởng, vừa giữ vững kỷ luật ngân sách và đảm bảo an toàn nợ công. Đây là một bài toán khó, đòi hỏi sự tính toán chi li và quyết tâm chính trị cao.

TS. Nguyễn Văn Hiến phân tích sâu hơn: "Dư địa ngân sách không phải là vô hạn, vì vậy chính sách hỗ trợ phải đúng đối tượng, đúng mục tiêu và đo lường được hiệu quả. Về nợ công, vấn đề không phải là vay bao nhiêu mà là vay để làm gì. Nếu vay cho hạ tầng then chốt, logistics, chuyển đổi số hay y tế, giáo dục... sẽ tạo ra năng lực trả nợ trong tương lai. Ngược lại, nếu đầu tư dàn trải, không tạo ra chỉ số tăng trưởng cụ thể thì khoản vay đó sẽ trở thành gánh nặng".

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Cường, chuyên gia kinh tế trưởng tại một tổ chức tài chính quốc tế, cho rằng áp lực giải ngân đầu tư công năm 2026 sẽ rất lớn. Tuy nhiên, thay vì chạy theo con số tỉ lệ giải ngân, cần chú trọng vào tính lan tỏa của dự án. Đầu tư công phải đóng vai trò là "vốn mồi" để thu hút dòng vốn tư nhân và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Khi các dự án hạ tầng chiến lược hoàn thiện, chi phí logistics giảm xuống, năng lực cạnh tranh quốc gia sẽ tự động được nâng cao mà không cần đến những gói hỗ trợ tài chính trực tiếp quá lớn.

Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ cũng được ví như sự vận hành của một chiếc xe hơi. TS. Nguyễn Văn Hiến ví von: "Tài khóa và tiền tệ là hai chính sách kinh tế vĩ mô lớn nhất, một bên giống như 'chân ga' và một bên là 'chân phanh'. Nếu bên 'chân ga' tăng nhưng bên 'chân phanh' lại đạp thì sẽ kìm hãm nhau. Cần sự phối hợp nhịp nhàng để tạo ra hợp lực thúc đẩy phát triển".

Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết 01, sự vào cuộc của các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp là yếu tố then chốt. Những cải cách về thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp cần được thực hiện thực chất hơn. Năm 2026 được kỳ vọng sẽ là năm bản lề để Việt Nam không chỉ đạt được các chỉ số tăng trưởng ấn tượng mà còn xây dựng được một nền tảng kinh tế tự cường, sẵn sàng thích ứng với mọi kịch bản của kinh tế toàn cầu.