Chính phủ đã ban hành Nghị định số 296/2025/NĐ-CP quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, chính thức có hiệu lực từ ngày 1-1-2026. Nghị định này thay thế Nghị định 166/2013/NĐ-CP, đồng thời làm rõ, mở rộng phạm vi và quy trình áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với người không tự nguyện nộp phạt.

Theo quy định mới, khấu trừ một phần lương, thu nhập hoặc trích tiền từ tài khoản cá nhân là một trong những biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Thực tế, biện pháp này không phải là quy định hoàn toàn mới mà đã được nêu trong Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, có hiệu lực từ ngày 1-7-2013. Cụ thể, điểm a khoản 2 Điều 86 của luật đã xác định việc khấu trừ lương, thu nhập hoặc tiền trong tài khoản là biện pháp cưỡng chế hợp pháp khi cá nhân không chấp hành quyết định xử phạt.

Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định rõ biện pháp khấu trừ lương, thu nhập được áp dụng trong trường hợp người vi phạm không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt hoặc không hoàn trả kinh phí theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Biện pháp này áp dụng đối với mọi hành vi vi phạm hành chính, trong đó có vi phạm giao thông, khi quyết định xử phạt đã có hiệu lực pháp luật nhưng không được thực hiện.

Đối tượng bị áp dụng cưỡng chế cũng được mở rộng, bao gồm cán bộ, công chức, viên chức; người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, tổ chức Cơ yếu; người lao động đang hưởng lương hoặc thu nhập tại cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; người làm việc theo mùa vụ, ngắn hạn; cũng như người đang hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Về mức khấu trừ, nghị định quy định tỷ lệ tối đa khá cụ thể. Đối với tiền lương và lương hưu, mức khấu trừ mỗi lần không quá 30% tổng số tiền thực nhận hằng tháng sau khi đã trừ các khoản bảo hiểm và thuế thu nhập cá nhân. Đối với các khoản thu nhập khác, tỷ lệ khấu trừ tối đa là 50% mỗi lần. Việc khấu trừ phải bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho người bị cưỡng chế và người được nuôi dưỡng theo quy định pháp luật.

Quy trình trừ lương, thu nhập cũng được quy định chặt chẽ. Cơ quan có thẩm quyền phải xác minh thông tin về mức lương, thu nhập của người vi phạm, sau đó ban hành quyết định cưỡng chế, nêu rõ lý do, mức trừ, thời gian áp dụng và tài khoản nhận tiền. Cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân quản lý tiền lương, thu nhập có trách nhiệm thực hiện việc trích và chuyển tiền vào Kho bạc Nhà nước theo đúng quyết định.

Từ ngày 1-1-2026, đối với các trường hợp vi phạm giao thông không tự nguyện nộp phạt đúng thời hạn, biện pháp trừ lương hoặc thu nhập sẽ được áp dụng theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên, nghị định này không quy định mức phạt cụ thể cho từng hành vi vi phạm giao thông, mà chỉ điều chỉnh việc cưỡng chế thi hành các quyết định xử phạt đã được ban hành theo các nghị định chuyên ngành./.