Hàng nghìn dự án đầu tư kéo dài nhiều năm, chậm tiến độ hoặc bị “đắp chiếu” đang trở thành điểm nghẽn lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Theo thống kê, khoảng 3.289 dự án đất đai tồn đọng với tổng nguồn lực lên tới 1,67 triệu tỷ đồng đang được các cơ quan chức năng tập trung xử lý để đưa vào khai thác.

Tại nhiều địa phương, không ít dự án từng được kỳ vọng trở thành động lực phát triển kinh tế nhưng sau đó lại rơi vào tình trạng đình trệ kéo dài. Điển hình như dự án khu đô thị sinh thái biển Đông Á tại khu vực Sầm Sơn (Thanh Hóa). Dự án có quy mô khoảng 60ha, tổng mức đầu tư gần 3.800 tỷ đồng, song sau hơn 10 năm triển khai vẫn chỉ dừng ở khâu san lấp mặt bằng, khiến đất sản xuất của hàng trăm hộ dân bị bỏ không.

Tương tự, dự án nâng cấp tuyến vận tải thủy sông Đuống – công trình quan trọng quốc gia – cũng đang chậm tiến độ so với kế hoạch ban đầu. Theo kế hoạch, dự án phải hoàn thành trong năm 2025, nhưng do vướng mắc về mặt bằng và các thủ tục liên quan nên thời gian hoàn thành đã phải lùi sang năm 2026.

Thực tế cho thấy, các dự án chậm tiến độ hoặc bị bỏ hoang không chỉ gây lãng phí đất đai mà còn khiến doanh nghiệp mất chi phí, địa phương mất cơ hội thu hút đầu tư, dân cư và các dịch vụ đi kèm. Việc đất đai không được khai thác đúng thời điểm làm giảm giá trị sử dụng, tạo khoảng trống phát triển trong khi nhu cầu về đô thị, du lịch và dịch vụ ngày càng tăng.

Trước thực trạng này, ngày 15/2, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 14/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng, kéo dài; đồng thời đẩy nhanh tiến độ hoàn thành để sớm đưa vào khai thác, tạo động lực tăng trưởng kinh tế ngay từ những tháng đầu năm 2026.

Công điện cũng yêu cầu các đơn vị khẩn trương rà soát toàn bộ các dự án và quỹ đất liên quan, cập nhật thông tin lên hệ thống quản lý của Bộ Tài chính trước ngày 15/3/2026.

Theo Bộ Tài chính, đến nay đã có 832/1.793 dự án trong nhóm có hướng xử lý được 20 địa phương và 2 cơ quan Trung ương tự giải quyết theo thẩm quyền. Tuy nhiên, vẫn còn 961 dự án của 10 địa phương và 6 bộ, cơ quan Trung ương chưa hoàn thành việc rà soát và báo cáo kết quả.

Song song với đó, nhiều địa phương cũng đang đẩy mạnh xử lý các dự án chậm tiến độ. Riêng tỉnh Nghệ An hiện có 127 dự án đầu tư công đang tồn đọng, dừng thi công hoặc thi công chậm và đã được đưa vào danh sách xử lý cấp bách.

Theo các chuyên gia, việc tháo gỡ các dự án kéo dài không chỉ giúp khơi thông nguồn lực đất đai và vốn đầu tư mà còn tạo thêm dư địa cho tăng trưởng. Nếu được xử lý đồng bộ, các dự án tồn đọng có thể giúp GDP tăng thêm từ 1–2%, trở thành nguồn lực tăng trưởng quan trọng ngay trong nội tại nền kinh tế.

Để đạt được mục tiêu này, giới chuyên môn cho rằng cần tăng cường trách nhiệm cá nhân trong từng khâu của dự án, từ khâu phê duyệt chủ trương, lựa chọn nhà đầu tư đến quá trình triển khai. Đồng thời, việc thực thi các quy định pháp luật về đầu tư, quy hoạch, xây dựng và đất đai cũng cần được thực hiện nghiêm túc, tránh lặp lại tình trạng dự án được cấp phép nhưng chậm triển khai kéo dài trong nhiều năm.