Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 15% người trưởng thành trong độ tuổi lao động từng gặp phải các rối loạn tâm thần tại một thời điểm nào đó trong cuộc sống.

Từ thực tế tiếp nhận nhiều trường hợp người bệnh tìm đến sau thời gian dài chịu áp lực công việc, thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II Trần Quyết Thắng, Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, khuyến cáo người lao động không nên chờ đến khi kiệt sức hoàn toàn mới tìm kiếm sự hỗ trợ y tế. Theo ông, việc thăm khám chuyên khoa tâm thần nên được thực hiện sớm khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo.

Một trong những dấu hiệu phổ biến là rối loạn giấc ngủ kéo dài, như mất ngủ, ngủ không sâu, ngủ chập chờn, khó đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên gặp ác mộng liên quan đến công việc trong thời gian trên hai tuần.

Bên cạnh đó, người lao động có thể xuất hiện những thay đổi rõ rệt về cảm xúc như thường xuyên buồn bã, lo âu quá mức, dễ kích động hoặc có những cơn giận khó kiểm soát.

Áp lực công việc kéo dài cũng có thể khiến chức năng làm việc suy giảm. Những nhiệm vụ trước đây có thể hoàn thành dễ dàng nhưng dần trở nên khó khăn hoặc không còn khả năng thực hiện như trước.

Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, người bệnh có thể xuất hiện các ý nghĩ tiêu cực như cảm giác buông xuôi, mất ý nghĩa cuộc sống hoặc thậm chí nảy sinh ý nghĩ làm hại bản thân.

Theo bác sĩ Trần Quyết Thắng, các rối loạn tâm thần liên quan đến áp lực công việc thường gặp ở một số nhóm đối tượng. Trong đó, rối loạn lo âu thường xuất hiện ở nhóm quản lý hoặc những người chịu áp lực lớn về trách nhiệm và doanh số. Các biểu hiện thường gặp gồm hồi hộp, đánh trống ngực, vã mồ hôi hoặc cảm giác lo sợ khi phải đến nơi làm việc.

Ở nhóm nhân viên văn phòng, trầm cảm có thể xảy ra do môi trường làm việc căng thẳng, mâu thuẫn trong công việc hoặc tình trạng bắt nạt nơi công sở. Những yếu tố này có thể khiến người lao động rơi vào trạng thái buồn bã kéo dài, thu mình và mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích.

Ngoài ra, rối loạn thích nghi cũng thường gặp ở những người vừa thay đổi vị trí công tác, chuyển sang môi trường làm việc mới hoặc phải đối mặt với khối lượng công việc tăng đột ngột, dẫn đến mất cân bằng về tâm lý và sinh lý.

Để phòng ngừa các rối loạn tâm thần liên quan đến áp lực công việc, các chuyên gia khuyến nghị mỗi cá nhân cần chủ động bảo vệ sức khỏe tinh thần của mình. Trong đó, cần thiết lập ranh giới rõ ràng giữa công việc và cuộc sống cá nhân, phân bổ thời gian hợp lý giữa làm việc và nghỉ ngơi, đồng thời học cách từ chối những yêu cầu vượt quá khả năng.

Việc quản lý kỳ vọng cá nhân cũng rất quan trọng. Người lao động nên đánh giá năng lực bản thân một cách thực tế, chia nhỏ mục tiêu công việc để giảm áp lực tâm lý. Bên cạnh đó, xây dựng mạng lưới hỗ trợ bằng cách chia sẻ khó khăn với đồng nghiệp, cấp trên hoặc người thân cũng giúp giảm bớt căng thẳng.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của việc chăm sóc sức khỏe thể chất đối với sức khỏe tinh thần. Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập luyện thể dục thường xuyên và áp dụng các phương pháp thư giãn như thiền hoặc hít thở sâu có thể giúp giảm căng thẳng ngay tại nơi làm việc.

Theo bác sĩ Trần Quyết Thắng, việc đưa yếu tố áp lực công việc vào nội dung giám sát nguy cơ sức khỏe tâm thần trong dự thảo thông tư do Bộ Y tế Việt Nam đề xuất là một bước tiến quan trọng. Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý nhằm bảo vệ sức khỏe tâm thần của người lao động và góp phần xây dựng môi trường làm việc lành mạnh hơn trong tương lai.