Minh, 45 tuổi, sống tại quận Đống Đa (Hà Nội), là giám đốc một công ty sản xuất vật liệu xây dựng. Cuối năm, áp lực doanh số cùng gánh nặng nợ hàng chục tỷ đồng với lãi suất ngân hàng khiến anh luôn trong trạng thái căng như dây đàn. Thay vì bật khóc, Minh trút sự mệt mỏi lên vợ con bằng những cơn quát tháo vô cớ. Một tiếng khóc của con hay lời hỏi han của vợ cũng đủ châm ngòi cho cãi vã.
Chỉ khi nhìn thấy tóc rụng đầy sàn sau nhiều đêm thức trắng, Minh mới lờ mờ nhận ra mình đang kiệt quệ. Tuy nhiên, sự sĩ diện khiến anh không dám tìm kiếm sự trợ giúp. Thuốc lá trở thành “người bạn” giúp anh xua mệt mỏi, giảm căng thẳng và duy trì tỉnh táo để tiếp tục làm việc.
Ở một thái cực khác, anh Hùng, 45 tuổi, ở quận Hoàng Mai, tìm đến trung tâm trị liệu tâm lý không phải vì buồn bã mà vì cảm giác “tê liệt” hoàn toàn. Anh vẫn sinh hoạt, làm việc, ký tá giấy tờ như một cỗ máy, nhưng trống rỗng bên trong. Hùng giấu vợ vì sợ cô lo lắng, giấu bố mẹ vì sợ bị đánh giá “sướng quá hóa rồ”. Nhiều đêm, anh thức giấc với cảm giác ngực bị đè nặng, khó thở dù các kết quả kiểm tra tim mạch đều bình thường.
Theo Thạc sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, những cơn nóng giận của Minh hay sự tê liệt cảm xúc của Hùng đều là “chiếc mặt nạ” phổ biến của trầm cảm ở nam giới. Nếu ở phụ nữ, trầm cảm thường biểu hiện bằng nỗi buồn kéo dài và mất hứng thú sống, thì ở đàn ông, bệnh lại ngụy trang dưới các hành vi dễ gây hiểu lầm như làm việc quá độ, lạm dụng chất kích thích hoặc bùng phát bạo lực.
Các số liệu thống kê cho thấy bức tranh đáng lo ngại. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ trầm cảm ở nam giới trưởng thành toàn cầu dao động khoảng 4,6–5,7%. Dù thấp hơn nữ giới, nhưng sau đại dịch, tốc độ gia tăng trầm cảm ở nam giới đã tăng khoảng 20%. Chuyên trang Brightside cho biết khoảng 30% đàn ông trải qua trầm cảm trong đời, song phần lớn chọn chịu đựng trong im lặng cho đến khi bệnh trở nặng.
Nguyên nhân sâu xa của sự “câm lặng” này bắt nguồn từ định kiến giới. Khảo sát năm 2019 của tổ chức Movember trên hơn 4.000 nam giới tại Mỹ, Canada, Anh và Đức cho thấy 58% tin rằng xã hội kỳ vọng họ phải mạnh mẽ về cảm xúc, không được khóc hay tỏ ra yếu đuối. Áp lực từ cụm từ “Man up!” khiến nhiều người coi trầm cảm là thất bại cá nhân thay vì một bệnh lý cần điều trị.
Bác sĩ Trần Thị Hồng Thu, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương, nhận định việc dồn nén cảm xúc khiến đàn ông tìm lối thoát qua những hành vi tiêu cực như rượu bia, cờ bạc, đua xe hoặc tự hủy hoại bản thân. Nguy hiểm hơn, sự kìm nén này có thể dẫn đến những cái chết không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng.
Tại Việt Nam, nghiên cứu “Nam giới và nam tính trong bối cảnh toàn cầu hóa” do Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội (ISDS) công bố năm 2020 cho thấy gần 3% nam giới tham gia khảo sát có ý định tự tử khi chịu áp lực tài chính và sự nghiệp. Tỷ lệ này tăng lên 5,4% ở nhóm 18–29 tuổi. Việc che giấu trầm cảm bằng sự hung hãn hoặc bình thản giả tạo khiến nguy cơ tự sát xảy ra đột ngột, làm mất cơ hội can thiệp kịp thời từ người thân.
Các chuyên gia khuyến cáo nam giới cần chủ động gỡ bỏ “gông xiềng” định kiến, chia sẻ với vợ, bạn bè và tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn khi cần. Gia đình cần cùng nhau san sẻ gánh nặng kinh tế, tránh dồn áp lực lên một người. Duy trì lối sống lành mạnh, bổ sung dinh dưỡng phù hợp, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bình đẳng giới được xem là những bước đi quan trọng.
“Thừa nhận mình đang không ổn không làm bạn yếu đi, mà là bước đầu của trách nhiệm với bản thân và những người bạn yêu thương,” Thạc sĩ Cao Trần Thành Trung nhấn mạnh. “Tìm kiếm hỗ trợ tâm lý không phải thất bại, mà là một lựa chọn can đảm và trưởng thành.”
Bình luận
0