Khánh Hoà nỗ lực xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Ngày 26/5/2026, tại nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh (Khánh Hòa), một tấm bảng trắng nhỏ được đặt trang trọng cạnh những mảnh xương cốt vừa quy tập với dòng chữ: MĐD: 56 005 00001. Đó không chỉ là một mã số giám định, mà là khởi đầu cho hành trình tìm lại danh tính của một người lính đã nằm lại gần 60 năm qua.

Hành trình tìm kiếm liệt sĩ từ những trang sổ ố vàng.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng đối với những người như cụ Trương Thị Mỹ (Hà Nội), thời gian dường như đứng yên ở năm 1968 — năm chồng cụ, liệt sĩ Nghiêm Xuân Tường, lên đường nhập ngũ rồi bặt vô âm tín. Lá đơn xin trích lục thông tin gửi Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh Khánh Hòa của cụ Mỹ là một trong hàng nghìn tiếng vọng từ quá khứ thúc giục các cán bộ chính sách vào cuộc.

Tại phòng làm việc của Bộ CHQS tỉnh, hàng trăm cuốn sổ danh sách liệt sĩ, sơ đồ an táng ban đầu từ thời chiến tranh được lật giở. Những dòng chữ viết tay nhòe mờ, những bảng phụ lục dày đặc thông tin về các liệt sĩ thuộc Trung đoàn 460 hay huyện đội Diên Khánh hy sinh giai đoạn 1968 - 1971 được đối chiếu, khớp nối tỉ mẩn để tìm ra một tọa độ nghi vấn.

"Mỗi dòng tên là một cuộc đời, một gia đình đang mỏi mòn chờ đợi. Chúng tôi không được phép bỏ sót bất kỳ manh mối nào, dù là nhỏ nhất", Trung tá Hoàng Phương Minh, Trưởng ban Chính sách, phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa chia sẻ.

Đu dây vào hang tối tìm đồng đội

Từ thông tin lưu trữ và lời kể của nhân chứng, các đội quy tập đã phải băng rừng, lội suối sâu để tiếp cận các địa bàn hiểm trở. Tại vùng núi cao Khánh Vĩnh, các chiến sĩ phải dùng dây thừng chuyên dụng, đu mình thả người xuống các hang đá sâu, tối tăm — nơi từng là hầm trú ẩn hoặc trận địa chống oanh tạc năm xưa.

Dưới lòng hang lạnh lẽo, những bộ hài cốt liệt sĩ dần lộ ra sau lớp bụi thời gian, nằm lặng lẽ bên cạnh những kỷ vật vô giá: một chiếc mũ cối đã mục nát, một chiếc bi đông nhôm móp méo bởi bom đạn. Ở những khu vực đồng bằng, các chiến sĩ lại cùng người dân địa phương dầm mình dưới bùn lầy, lật từng thớ đất để tìm kiếm.

Dùng khoa học xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Điểm khác biệt trong công tác quy tập hiện nay là việc ứng dụng chặt chẽ công nghệ giám định sinh học. Ngay tại thực địa, một "Khu vực lấy mẫu sinh phẩm" dã chiến được thành lập. Các nhân viên chuyên trách trong trang phục bảo hộ y tế nghiêm ngặt tiến hành xử lý, lấy mẫu ADN từ xương cốt một cách cẩn trọng trước khi đưa vào quách gỗ đỏ.

Đại tá Võ Văn Viên, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa khẳng định, việc lấy mẫu sinh phẩm trực tiếp ngay khi quy tập là giải pháp tối ưu để đối chiếu ADN với thân nhân sau này, đảm bảo độ chính xác cao nhất, sớm khép lại nỗi đau cho các gia đình.

Đứng trước anh linh người cha vừa được tìm thấy, bà Võ Thị Ngọc Trâm (con gái liệt sĩ Võ Hơn) nghẹn ngào: "Mấy chục năm gia đình đỏ mắt tìm cha. Giờ thấy cha được nằm trong quách nghiêm trang, được các chú bộ đội chăm lo, gia đình tôi mãn nguyện rồi."

Khi tiếng chuông thỉnh trên đài tưởng niệm "Tổ quốc ghi công" vang lên giữa núi rừng Khánh Hòa, những chiếc quách phủ cờ đỏ sao vàng được đưa về lòng đất mẹ. Cuộc hành trình "trả lại tên cho anh" vẫn đang được tiếp tục bằng cả mệnh lệnh trái tim và sự chuẩn xác của khoa học.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html