Tháng 1/2026, kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều điểm sáng, dựa trên nền tảng ổn định của năm 2025 cùng với nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tháo gỡ rào cản gia nhập thị trường. Đồng thời, các lĩnh vực tăng trưởng mới cũng mở ra thêm động lực đầu tư và phát triển.

Theo Bộ Tài chính, tính đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Riêng tháng 1/2026, ước tính có trên 54.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng khoảng 62% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, gần 1.000 hộ kinh doanh đã chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, tương đương khoảng 25% tổng số hộ chuyển đổi của cả năm 2025. Điều này cho thấy xu hướng “chính thức hóa” hoạt động kinh doanh đang tăng tốc, khi các rào cản gia nhập thị trường dần được tháo gỡ và chi phí tuân thủ giảm xuống.

Ở lĩnh vực thương mại, cơ quan hải quan cho biết trong 15 ngày đầu tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 18,05 tỷ USD, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt 21,29 tỷ USD, tăng 17,8%.

So với nửa cuối tháng 12/2025, xuất khẩu trong nửa đầu tháng 1/2026 giảm 24,2%, với nhiều nhóm hàng chủ lực sụt giảm như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện giảm 1,52 tỷ USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng giảm 1,03 tỷ USD; dệt may giảm 647 triệu USD. Tuy vậy, nếu so với cùng kỳ năm 2025, xuất khẩu lại thể hiện xu hướng phục hồi rõ rệt. Một số nhóm hàng tăng trưởng cao gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 27,7%; điện thoại và linh kiện tăng 21,5%; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng tăng 12,7%.

Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong xuất khẩu, với kim ngạch đạt 14,03 tỷ USD, chiếm khoảng 78% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Ở chiều nhập khẩu, trong 15 ngày đầu tháng 1/2026 đạt 21,29 tỷ USD. So với nửa cuối tháng 12/2025, nhập khẩu giảm 4,7%, chủ yếu do giảm ở các nhóm hàng như máy móc, thiết bị; dầu thô; sắt thép. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm trước, kim ngạch nhập khẩu vẫn tăng mạnh 17,8%.

Bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), nhận định tăng trưởng năm 2025 là kết quả tích cực, cho thấy nội lực và khả năng thích ứng của nền kinh tế đang dần được củng cố. Đây là nền tảng quan trọng cho tăng trưởng năm 2026 và các năm sau. Tuy nhiên, giai đoạn 2026–2030 sẽ đặt ra nhiều thách thức đan xen cơ hội, đòi hỏi nỗ lực lớn và sự hội tụ đồng bộ các điều kiện về nền tảng vĩ mô, nguồn lực tăng trưởng, chất lượng phát triển và năng lực điều hành.

Theo bà Hương, để đạt mục tiêu tăng trưởng, trước hết cần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn nợ công, duy trì các cân đối lớn và điều hành chính sách tài khóa – tiền tệ linh hoạt, thận trọng sẽ tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng có vai trò then chốt. Đầu tư công cần tiếp tục dẫn dắt, tập trung vào hạ tầng then chốt và các dự án trọng điểm quốc gia, đồng thời nâng cao hiệu quả phân bổ vốn, tránh dàn trải, lãng phí. Song song, cần tạo điều kiện để khu vực tư nhân phát triển thành động lực quan trọng của tăng trưởng; thu hút FDI theo hướng có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ, bảo vệ môi trường và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao chất lượng và hiệu quả tăng trưởng, chuyển dần từ mô hình dựa nhiều vào vốn và lao động sang mô hình dựa trên năng suất, hiệu quả phân bổ nguồn lực và chuyển dịch cơ cấu theo hướng hiện đại, bền vững. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, nhất là trong các ngành có hàm lượng công nghệ cao, cùng với đào tạo nhân lực gắn với nhu cầu thị trường sẽ giúp gia tăng giá trị và chất lượng tăng trưởng.

Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc, ông Hong Sun, Chủ tịch danh dự KOCHAM Hàn Quốc, cho rằng kết quả tăng trưởng năm 2025 cho thấy nội lực mạnh mẽ của kinh tế Việt Nam và hiệu quả điều hành của Chính phủ. Mức tăng trưởng GDP 8,02% trong năm 2025 được xem là “bệ phóng” tâm lý quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng giai đoạn tới.

Dù mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026–2030 là thách thức, ông Hong Sun đánh giá lộ trình này có tính khả thi nếu Việt Nam tập trung vào các động lực mới như kinh tế số, khoa học công nghệ và chuyển đổi xanh. Tuy vậy, để đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần chú trọng phát triển hạ tầng năng lượng, cải cách thủ tục hành chính số và giữ vững ổn định vĩ mô.

Ông cũng cho biết, đà tăng trưởng đã đưa Việt Nam từ vị thế “lựa chọn ưu tiên” thành “địa điểm chiến lược bắt buộc” trong chuỗi cung ứng của nhiều tập đoàn Hàn Quốc. Làn sóng doanh nghiệp vệ tinh trong lĩnh vực công nghệ cao và năng lượng tái tạo đang gia tăng đầu tư vào Việt Nam, trong khi nhiều doanh nghiệp hiện hữu có kế hoạch mở rộng nhà máy và nâng cấp dây chuyền lên mức tự động hóa cao hơn.

Theo ông Hong Sun, giai đoạn 2026–2030 sẽ chứng kiến doanh nghiệp Hàn Quốc chuyển từ “gia công xuất khẩu” sang “sản xuất sâu và phát triển công nghệ” ngay tại Việt Nam, tận dụng lợi thế của một nền kinh tế tăng trưởng nhanh.

TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026, cần đồng thời bảo đảm ổn định vĩ mô, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, nâng cao chất lượng tăng trưởng, hoàn thiện thể chế và tăng cường khả năng thích ứng của nền kinh tế, qua đó bảo đảm tăng trưởng cao gắn với ổn định và phát triển bền vững trong trung và dài hạn.