Khám phá các nghi lễ và tập tục đặc trưng diễn ra vào cuối tháng 12 (âm lịch) tại các vùng miền, từ lễ cúng Táo Quân đến lễ hội xuống đồng.

Từ những bản làng vùng cao mờ sương đến những đô thị náo nhiệt bên dòng Cửu Long, mỗi tập tục đều mang trong mình một mật mã văn hóa riêng biệt, tạo nên một bản hòa ca đoàn viên ấm áp.

Tập tục quan trọng nhất, mở màn cho chuỗi hoạt động Tết chính là Lễ cúng Táo Quân vào ngày 23 tháng Chạp. Theo quan niệm dân gian, đây là ngày thần Bếp cưỡi cá chép về trời để báo cáo mọi việc trong gia đình sau một năm. Năm 2025, tập tục này vẫn được duy trì bền bỉ nhưng mang thêm thông điệp mới về bảo vệ môi trường. Tại Hà Nội và các thành phố lớn, phong trào "thả cá không thả túi nilon" đã trở thành một phần của nghi lễ, cho thấy sự thích nghi tuyệt vời của tín ngưỡng cổ truyền với tư duy hiện đại. Hình ảnh những con cá chép đỏ vẫy đuôi hòa mình vào dòng nước không chỉ là biểu tượng của sự may mắn mà còn là ước vọng về một năm mới thông suốt và hanh thông.

Tiếp nối là tập tục Tảo mộ – một biểu hiện sâu sắc của đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Trong những ngày cuối năm, các gia đình cùng nhau đi thăm viếng, dọn dẹp và sửa sang lại phần mộ của ông bà, tổ tiên. Đây là dịp để các thế hệ trong gia đình tụ họp, nhắc nhở con cháu về cội nguồn và lòng biết ơn. Giữa bộn bề của cuộc sống số năm 2025, những khoảnh khắc tĩnh lặng bên mộ phần người thân giúp mỗi cá nhân tìm lại sự cân bằng và định vị lại những giá trị tình cảm thiêng liêng.

Tại các tỉnh ven biển miền Trung, lễ hội Cúng Tất niên ven biển lại mang một sắc thái riêng biệt. Ngư dân thường tổ chức lễ tạ ơn biển cả đã ban tặng sản vật và bảo vệ họ qua những chuyến khơi xa suốt một năm qua. Các nghi lễ cúng cầu an trên bến dưới thuyền không chỉ có ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để cộng đồng làng chài thắt chặt tình đoàn kết, chia sẻ những khó khăn và kỳ vọng về một mùa biển mới bội thu.

Ở phía Bắc, đặc biệt là vùng cao, Lễ hội Xuống đồng (hay còn gọi là Lồng Tồng) của người Tày, Nùng thường bắt đầu được chuẩn bị từ những ngày cuối tháng Chạp. Dù chính hội diễn ra vào đầu xuân, nhưng không khí chuẩn bị từ việc chọn giống, dọn dẹp ruộng vườn và làm các loại bánh đặc sản đã tạo nên một không gian lễ hội sớm đầy sức sống. Đây là lời mời gọi của đất đai, là sự chuẩn bị tinh thần cho một chu kỳ lao động mới đầy hy vọng.

Cuối cùng là tập tục Chúc Tết và mừng tuổi diễn ra vào khoảnh khắc giao thừa và những ngày cuối cùng của năm. Người Việt quan niệm rằng, những lời chúc tốt đẹp và sự hào sảng trong những ngày này sẽ mang lại may mắn cho cả năm. Năm 2025, bên cạnh những phong bao lì xì truyền thống, người Việt trẻ còn sáng tạo ra các hình thức "lì xì xanh" bằng cây giống hoặc các trải nghiệm văn hóa, giúp tập tục cũ mang hơi thở mới mẻ và ý nghĩa hơn.

Hành trình chuẩn bị Tết với 5 lễ hội và tập tục đặc sắc chính là con đường đưa mỗi người Việt trở về với bản ngã văn hóa của mình. Những nghi lễ này không chỉ là thói quen, mà là cầu nối giữa các thế hệ, là cách chúng ta gìn giữ "hồn" Tết Việt trước những biến động của thời đại. Đi qua những lễ hội cuối năm, chúng ta không chỉ thấy một mùa xuân đang về, mà còn thấy một bản sắc dân tộc luôn trường tồn và rực rỡ./.