Khủng hoảng từ việc đứt gãy chuỗi xử lý rác

Sự cố môi trường tại xã Duy Nghĩa, Duy Xuyên, Nam Phước và Thu Bồn bắt nguồn từ biến cố vào tháng 9 năm trước, khi Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam (trước đây) chính thức ngừng hoạt động. Quyết định tạm dừng này nhằm phục vụ công tác điều tra các sai phạm liên quan đến hành vi chôn lấp rác thải trái phép tại nhà máy. Việc một cơ sở xử lý trọng điểm đóng cửa đột ngột đã tạo ra một "khoảng trống" lớn trong quy trình thu gom và tiêu hủy rác thải tại địa phương.

Không có nơi tiếp nhận, rác thải sinh hoạt từ các hộ dân và khu kinh doanh không còn con đường nào khác ngoài việc tập kết tạm thời. Các bãi rác tự phát, các điểm chứa rác trong khu dân cư nhanh chóng mọc lên, gây ra tình trạng mất mỹ quan đô thị và phát tán mùi hôi thối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt của hàng ngàn hộ dân.

"Lệch pha" giữa năng lực vận chuyển và thực tế phát sinh

Trước tình hình cấp bách, UBND thành phố Đà Nẵng đã có những biện pháp điều phối tạm thời. Từ tháng 10 năm trước, Hợp tác xã dịch vụ môi trường Duy Xuyên Xanh được phép thu gom và vận chuyển rác từ 4 địa phương trọng điểm (Duy Nghĩa, Duy Xuyên, Nam Phước, Thu Bồn) đi xử lý tại khu xử lý rác Tam Nghĩa.

Tuy nhiên, số liệu thống kê thực tế cho thấy giải pháp này chỉ mang tính chất "giảm tải" chứ chưa thể giải quyết dứt điểm. Trung bình mỗi ngày, đơn vị thu gom chỉ có thể vận chuyển khoảng 42 tấn rác. Trong khi đó, lượng rác phát sinh thực tế tại 4 xã này dao động từ 55 đến 60 tấn mỗi ngày.

Phép tính đơn giản cho thấy, mỗi ngày địa phương lại "gánh" thêm từ 13 đến 18 tấn rác dư thừa. Sự chênh lệch giữa năng lực vận chuyển và khối lượng phát sinh đã dẫn đến hệ quả tất yếu là rác chồng rác, bãi tập kết tạm ngày càng phình to.

Con số báo động: 2.200 tấn rác tồn đọng

Tính đến thời điểm tuần đầu tháng 3 năm 2026, tổng lượng rác thải tồn đọng tại các điểm tập kết tạm của 4 xã Duy Nghĩa, Duy Xuyên, Nam Phước và Thu Bồn đã cán mốc gần 2.200 tấn. Đây là một con số biết nói, phản ánh áp lực khủng khiếp mà môi trường và hạ tầng địa phương đang phải chịu đựng suốt nhiều tháng qua.

Mặc dù chính quyền các địa phương đã liên tục gửi đơn kiến nghị, đề xuất các phương án hỗ trợ lên cấp cao hơn, nhưng cho đến nay, việc tìm kiếm một địa điểm xử lý thay thế có đủ công suất hoặc khôi phục hoạt động của nhà máy cũ vẫn đang nằm trong vòng chờ đợi.

Cần một giải pháp mang tính chiến lược

Thực trạng trên cho thấy sự phụ thuộc quá lớn vào một đơn vị xử lý duy nhất sẽ dẫn đến rủi ro dây chuyền khi có sự cố xảy ra. Việc giải quyết hơn 2.000 tấn rác tồn đọng không chỉ đơn thuần là tăng thêm vài chuyến xe vận chuyển mỗi ngày, mà cần một chiến lược tổng thể về quy hoạch hạ tầng môi trường.

Dư luận đang chờ đợi những động thái quyết liệt hơn từ UBND thành phố Đà Nẵng và các cơ quan ban ngành liên quan trong việc đẩy nhanh tiến độ điều tra và đưa ra kết luận về sai phạm tại Nhà máy xử lý chất thải rắn Bắc Quảng Nam (trước đây) để sớm có phương án tái vận hành hoặc thay thế. Điều phối tăng cường năng lực vận chuyển rác đến các khu xử lý khác trong và ngoài thành phố để giải phóng lượng rác tồn đọng 2.200 tấn trước khi mùa mưa bão đến. Đầu tư, nâng cấp hạ tầng xử lý rác tại chỗ để giảm tải cho các bãi tập kết tập trung.

Nếu không có những biện pháp xử lý triệt để và kịp thời, "ngòi nổ" ô nhiễm môi trường tại các xã Duy Nghĩa, Duy Xuyên, Nam Phước và Thu Bồn sẽ sớm trở thành một cuộc khủng hoảng khó kiểm soát, gây hệ lụy lâu dài đến mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html