Vừa qua, Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an TP Hà Nội phối hợp với Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội tiến hành kiểm tra đột xuất cơ sở kinh doanh giò chả Yến Hiền tại số 5B phố Nguyễn Thiện Thuật, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng bắt quả tang cơ sở này đang sản xuất khoảng 300kg giò chả có chứa hàn the. Làm việc với cơ quan chức năng, chủ cơ sở thừa nhận đã sử dụng hàn the để chế biến giò, chả từ năm 2022 nhằm tạo độ giòn, kéo dài thời gian bảo quản, chống mốc và ôi thiu cho thực phẩm.

Theo khai nhận, từ khi hoạt động đến nay, cơ sở này đã đưa ra thị trường Hà Nội khoảng 300 tấn giò chả có chứa hàn the.

Điều đáng nói, hàn the là chất bị cấm tuyệt đối trong chế biến thực phẩm do gây hại nghiêm trọng đối với sức khỏe con người.

Hàn the là một loại muối ở dạng tinh thể màu trắng, không mùi, không vị; ít tan trong nước nguội nhưng tan nhiều trong nước nóng, có khả năng diệt khuẩn và nấm.

Nhờ các đặc tính này, hàn the được sử dụng phổ biến trong công nghiệp như sản xuất chất tẩy rửa, làm mềm nước, khử trùng, thuốc trừ sâu, men thủy tinh, men gốm, làm cứng đồ gốm sứ.

Bên cạnh đó, hàn the còn có tác dụng tạo kết cấu, sát khuẩn nhẹ, hạn chế quá trình lên men, chống nấm mốc, tăng độ dẻo dai cho một số sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc từ thịt, cá.

Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, việc sử dụng hàn the trong thực phẩm ở Việt Nam có nguồn gốc từ dân gian.

Trước đây, khi khoa học an toàn thực phẩm chưa phát triển, người dân thường cho hàn the vào giò, chả, bún, bánh cuốn, bánh đúc, bánh tẻ, mì… để làm sản phẩm dai hơn, mềm hơn, bóng đẹp và ít bị nát.

“Ngày xưa, người ta thấy cho hàn the vào thì bún không bở, bánh không nhão, trông ngon mắt hơn nên dùng. Khi đó, khái niệm về độc tính mạn tính hay tích lũy trong cơ thể gần như chưa được biết tới”, PGS Thịnh phân tích.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của khoa học, hàn the đã được chứng minh là chất độc hại, không có giá trị dinh dưỡng và tuyệt đối không được phép sử dụng trong thực phẩm. Chất này có thể tích tụ dần trong cơ thể, đặc biệt ở gan, thận, não và mô thần kinh, gây nhiều hệ lụy lâu dài.

“Nguy hiểm nhất của hàn the là không gây chết người ngay hoặc không có dấu hiệu ngộ độc cấp tính, nên nhiều cơ sở vì lợi nhuận vẫn lén lút sử dụng”, PGS Thịnh nhấn mạnh.

Theo Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia, hàn the có thể gây ngộ độc mạn tính nếu sử dụng với hàm lượng thấp trong thời gian dài, đặc biệt nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai và trẻ em.

Việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm chứa hàn the có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa, hấp thụ và chuyển hóa chất dinh dưỡng, gây tổn hại gan, thận và não bộ.

Ngộ độc cấp tính có thể xảy ra sau 6–8 giờ nếu sử dụng hàn the với liều lượng khoảng 5 gam trở lên, với các triệu chứng như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, xuất huyết đường tiêu hóa; đau đầu, hôn mê, co giật; mạch đập nhanh, tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, sốc và xuất hiện ban đỏ trên da.

Theo PGS Thịnh, không có phương pháp nào có thể phân biệt thực phẩm chứa hàn the hoàn toàn bằng mắt thường. Tuy nhiên, người tiêu dùng có thể cảnh giác nếu sản phẩm có biểu hiện “quá hoàn hảo”.

“Thực phẩm tự nhiên không thể hoàn hảo như quảng cáo. Nếu thấy quá dai, quá bền, quá đẹp một cách bất thường thì cần nghi ngờ”, ông khuyến cáo.

Về hình thức, thực phẩm chứa hàn the thường dai bất thường, bóng loáng, cứng, sợi bún giòn dai, giò chả mịn khác thường, không bị khô hay bở. Khi ăn, sản phẩm có thể dai quá mức, nhai lâu không nát và thiếu mùi thơm tự nhiên, thời gian bảo quản cũng dài hơn bình thường.

PGS Thịnh cho biết, tại nhà có thể thử bằng giấy quỳ tím vì hàn the có tính kiềm, sẽ làm giấy quỳ chuyển sang màu xanh. Ngoài ra, có thể dùng giấy nghệ, thực phẩm chứa hàn the sẽ làm giấy nghệ chuyển từ màu vàng sang đỏ cam.

“Tuy nhiên, cách an toàn nhất vẫn là mua thực phẩm tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng hoặc tự chế biến”, ông nhấn mạnh.

Về lâu dài, cần tăng cường thanh tra, xử phạt nghiêm, kể cả truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các vụ vi phạm lớn, đồng thời nâng cao nhận thức của cả người sản xuất và người tiêu dùng để hạn chế các hành vi tương tự tái diễn.