Google khép lại cuộc chiến pháp lý kéo dài gần một thập kỷ
Google vừa chính thức thất bại trong vụ kiện kéo dài gần 8 năm với Liên minh châu Âu (EU), sau khi Tòa án Công lý Liên minh châu Âu bác đơn kháng cáo và giữ nguyên khoản tiền phạt hơn 4,1 tỷ euro.
Ảnh minh họa: TL
Nguồn gốc vụ việc bắt đầu từ năm 2018, khi Ủy ban châu Âu kết luận Google đã lạm dụng vị thế thống lĩnh của hệ điều hành Android. Theo cơ quan này, Google yêu cầu các nhà sản xuất điện thoại cài đặt sẵn Google Search, trình duyệt Chrome và kho ứng dụng Google Play trên thiết bị, khiến các đối thủ khó có cơ hội cạnh tranh công bằng.
Ban đầu, mức xử phạt được đưa ra là 4,34 tỷ euro, sau đó được điều chỉnh xuống còn hơn 4,1 tỷ euro. Dù vậy, đây vẫn là một trong những khoản phạt chống độc quyền lớn nhất trong lịch sử ngành công nghệ.
Sau phán quyết, Google cho biết doanh nghiệp đã điều chỉnh các thỏa thuận thương mại từ năm 2018 để đáp ứng yêu cầu của EU, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục phát triển Android theo hướng mở, tạo điều kiện cho người dùng, nhà phát triển và các đối tác.
Vì sao EU liên tục nhắm vào Big Tech?
Khoản phạt dành cho Google không phải trường hợp cá biệt. Trong nhiều năm qua, Brussels đã trở thành một trong những cơ quan quản lý mạnh tay nhất thế giới đối với các tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Theo quan điểm của EU, vấn đề không chỉ nằm ở quy mô doanh nghiệp mà ở khả năng các nền tảng số có thể chi phối thị trường, dữ liệu và quyền lựa chọn của người dùng.
Google gần như giữ vai trò cửa ngõ của hoạt động tìm kiếm trực tuyến. Apple kiểm soát hệ sinh thái ứng dụng trên thiết bị của mình. Amazon dẫn đầu lĩnh vực thương mại điện tử, còn Meta sở hữu cùng lúc Facebook, Instagram và WhatsApp. Khi chỉ một số ít doanh nghiệp nắm giữ phần lớn không gian số, EU cho rằng cần có những quy định đủ mạnh để bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Đó cũng là lý do Liên minh châu Âu thúc đẩy hai bộ luật quan trọng là Đạo luật Thị trường số (DMA) và Đạo luật Dịch vụ số (DSA). Thay vì chỉ xử lý sau khi vi phạm xảy ra, hai đạo luật này thiết lập sẵn khung pháp lý đối với các "người gác cổng" của nền kinh tế số.
Theo quy định mới, Ủy ban châu Âu được trao quyền điều tra và xử phạt các doanh nghiệp vi phạm với mức tối đa lên tới 10% doanh thu toàn cầu.
Bà Kristie Pladson, phóng viên DW News, nhận định mức phạt này đủ lớn để buộc các tập đoàn công nghệ phải thay đổi cách vận hành, thay vì xem tiền phạt như một khoản chi phí kinh doanh thông thường.
Chuỗi án phạt liên tiếp đối với các tập đoàn công nghệ
Google đã nhiều lần trở thành mục tiêu của các cuộc điều tra chống độc quyền tại châu Âu.
Năm 2017, doanh nghiệp bị phạt 2,42 tỷ euro vì ưu tiên Google Shopping trên công cụ tìm kiếm. Một năm sau là vụ Android với mức xử phạt 4,34 tỷ euro. Đến năm 2019, Google tiếp tục nhận án phạt gần 1,5 tỷ euro liên quan đến nền tảng quảng cáo AdSense.
Không chỉ các doanh nghiệp Mỹ, nhiều nền tảng khác cũng nằm trong diện giám sát của EU. Cuối tháng 5 vừa qua, Temu bị xử phạt 200 triệu euro do không kiểm soát hiệu quả việc kinh doanh hàng hóa bất hợp pháp trên nền tảng. Đây là khoản phạt thứ hai được áp dụng theo Đạo luật Dịch vụ số sau quá trình điều tra kéo dài gần hai năm.
Trong gần hai thập kỷ, EU đã từng bước xây dựng hệ thống pháp lý nhằm bảo vệ quyền riêng tư, quyền lựa chọn dịch vụ và quyền tiếp cận các sản phẩm an toàn, chất lượng của người tiêu dùng trong môi trường số.
Cách tiếp cận quyết liệt của châu Âu cũng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều.
Apple cho rằng các quy định mới khiến việc triển khai một số tính năng AI tại thị trường EU bị chậm lại. Google nhận định nhiều yêu cầu có thể làm giảm tốc độ đổi mới và ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng. Trong khi đó, Chính phủ Mỹ nhiều lần cho rằng các chính sách của EU dường như đang tập trung vào những doanh nghiệp công nghệ Mỹ.
Tuy nhiên, Brussels bác bỏ quan điểm này và khẳng định các quy định được áp dụng cho mọi doanh nghiệp có đủ quy mô để tác động đến thị trường, bất kể đến từ Mỹ, Trung Quốc hay bất kỳ quốc gia nào. TikTok, AliExpress và Temu cũng đều đang chịu sự giám sát theo cùng một khuôn khổ pháp lý.
Theo EU, nếu không có những giới hạn phù hợp, Internet rất dễ trở thành thị trường nơi chỉ một số ít nền tảng kiểm soát người dùng, dữ liệu và dòng chảy thông tin.
Chính vì vậy, DMA và DSA được xây dựng nhằm thiết lập luật chơi ngay từ đầu, thay vì chờ đến khi vi phạm xảy ra mới tiến hành xử lý.
Thông điệp gửi tới các "gã khổng lồ" công nghệ
Theo Giáo sư Matthias Kettemann, Viện Lý thuyết và Tương lai của Pháp luật, Đại học Innsbruck, khoản phạt lần này có thể không quá lớn nếu so với doanh thu hơn 400 tỷ USD của Google trong năm 2025. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là tác động lâu dài đến cách các tập đoàn công nghệ vận hành tại châu Âu.
Ông cho biết chính Google cũng từng thừa nhận đã thay đổi đáng kể nhiều hoạt động kinh doanh sau án phạt đầu tiên năm 2018. Điều đó cho thấy sức nặng thực sự không nằm ở số tiền phải nộp, mà ở việc doanh nghiệp nhận thức rằng các hành vi chống cạnh tranh cuối cùng vẫn sẽ bị xử lý và các phán quyết có thể được duy trì trong nhiều năm.
Theo vị chuyên gia, thông điệp lớn nhất mà EU muốn gửi tới thị trường là mọi doanh nghiệp muốn kinh doanh tại châu Âu đều phải tuân thủ luật pháp và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.
Google có thể tiếp tục giữ vị thế dẫn đầu trên thị trường toàn cầu, nhưng tại châu Âu, các tập đoàn công nghệ sẽ phải thích nghi với một môi trường quản lý mới, nơi quy mô và tốc độ tăng trưởng không còn đồng nghĩa với quyền miễn trừ trước pháp luật./.
Bình luận
0