Giữ nghề truyền thống trong nhịp sống mới

Giữ lửa nghề đan lát và điêu khắc truyền thống

Dưới hiên nhà mộc mạc tại làng Ki'nonh (xã Hùng Sơn), nghệ nhân Pơloong Bơn vẫn ngày ngày miệt mài đan cài từng sợi mây tre rừng. Với đôi bàn tay khéo léo, anh không chỉ tạo ra những vật dụng quen thuộc phục vụ đời sống hằng ngày như giỏ thu hoạch lúa ngô, chiếc gùi của phụ nữ hay chiếc tà-lắt dành cho đàn ông đeo lên rẫy, mà còn âm thầm giữ lửa cho nghề đan lát truyền thống. Chính vì vậy, từ thế hệ cha ông đi trước, kỹ thuật đan lát luôn được truyền dạy thường xuyên để bà con trong làng tiếp nối, không để bản sắc dân tộc bị mai một theo thời gian.

Nếu đan lát là sợi dây nối dài đời sống lao động thường nhật, thì điêu khắc gỗ chính là cách người đàn ông Cơ Tu chạm khắc niềm kiêu hãnh vào từng thớ gỗ rừng. Tại làng Ki'nonh, nghệ nhân Cêr Tic vẫn cần mẫn phác thảo từng nét vẽ trước khi đục đẽo những bức phù điêu tinh xảo trang trí cho ngôi nhà Gươl truyền thống. 

Thông qua từng nhát đục, hình ảnh con người Cơ Tu, điệu múa tung tung da dá hay nếp nhà Gươl hiện lên sống động, như một cách người vùng cao lưu giữ bóng hình tổ tiên và viết tiếp bản tình ca đầy sức sống giữa đại ngàn biên giới.

Nghề gốm mộc mạc – Lời thủ thỉ của đất qua đôi bàn tay phụ nữ

Người già trong làng vẫn thường ví von rằng, nếu điêu khắc là bản hùng ca mạnh mẽ của đàn ông Cơ Tu thì nghề làm gốm lại là lời thủ thỉ dịu dàng của đất qua đôi bàn tay tảo tần của người phụ nữ. Minh chứng sống động là ở tuổi 96 – cái tuổi xưa nay hiếm, nghệ nhân Bling Thị Trúah tại thôn Ki'nonh vẫn lặng lẽ gắn bó với đất sét và bàn xoay thủ công. Theo đó, mỗi tác phẩm gốm mộc mạc ra đời không chỉ chứa đựng tinh hoa từ lòng đất Hùng Sơn, mà còn lưu giữ cả ký ức ngàn năm của một vùng văn hóa đặc sắc trên dãy Trường Sơn.

Thấu hiểu nỗi trăn trở thời gian có thể làm phai nhạt kỹ nghệ cổ truyền của bậc cao niên, thế hệ con cháu trong thôn như chị Bríu Thị Chân đang tích cực học hỏi từng công đoạn làm gốm từ nghệ nhân Bling Thị Trúah. Mặc dù tay nghề lớp trẻ chưa thể đạt đến độ tinh xảo như người đi trước, nhưng sự nỗ lực truyền nghề và tiếp nghề giữa các thế hệ đang giúp ngọn lửa gốm cổ Cơ Tu tiếp tục được thắp sáng và lưu truyền bền bỉ cho mai sau.

Biến di sản văn hóa thành sinh kế bền vững

Hiện nay, giữa guồng quay của nhịp sống hiện đại, các nghề thủ công truyền thống của đồng bào Cơ Tu ở Hùng Sơn không những không bị lãng quên mà đang từng bước được hồi sinh và lan tỏa mạnh mẽ.

Thực tế cho thấy, việc gìn giữ và trao truyền nguyên vẹn các giá trị văn hóa từ đan lát, điêu khắc đến làm gốm không chỉ giúp bảo tồn hồn cốt dân tộc, mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế gắn với du lịch cộng đồng. Qua đó, người dân vùng cao có thêm cơ hội nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống từ chính những di sản văn hóa quý báu do cha ông để lại.

Mời quý khán giả xem thêm các chương trình hấp dẫn khác của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87/chuyen-trang-van-hoa--du-lich--lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html