Ngày 12/1, Liên minh AI Âu Lạc chính thức triển khai giải thưởng một triệu USD dành cho một sản phẩm, giải pháp AI xuất sắc do người Việt làm chủ. Nhân dịp này, ông Trương Gia Bình – Chủ tịch Liên minh AI Âu Lạc, Chủ tịch Tập đoàn FPT – đã chia sẻ với VnExpress về tầm nhìn phát triển trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh mới, cũng như con đường xây dựng AI có chủ quyền tại Việt Nam.

Theo ông Trương Gia Bình, ý tưởng hình thành giải thưởng xuất phát từ nhận thức rằng Việt Nam không thể chỉ dừng lại ở việc sử dụng công nghệ, mà phải làm chủ công nghệ, trong đó AI là lĩnh vực then chốt. “Chủ quyền AI” được ông lý giải là việc người Việt trực tiếp tham gia và làm chủ toàn bộ quá trình, từ mô hình, dữ liệu đến ứng dụng, tạo ra các sản phẩm phục vụ thực tiễn đất nước.

Mong muốn lớn nhất của ông với giải thưởng không chỉ là tìm ra một sản phẩm xuất sắc, mà quan trọng hơn là tạo được sức lan tỏa, khơi dậy tinh thần dấn thân của hàng triệu thanh niên Việt Nam vào lĩnh vực AI. Vì vậy, giải thưởng được thiết kế theo lộ trình ít nhất ba năm, tạo cơ hội cho cả các startup đã có sản phẩm lẫn những người trẻ đang ấp ủ đam mê có thời gian chuẩn bị, nghiên cứu và thử sức.

Ông Bình cho rằng sản phẩm đoạt giải không nhất thiết phải “quá siêu” hay mang tính biểu tượng toàn cầu như DeepSeek. Ngược lại, một sản phẩm mang tính thực tiễn, giải quyết được bài toán cụ thể, khiến nhiều người trẻ nhìn vào và tin rằng “mình cũng có thể làm được”, sẽ có tác động xã hội lớn hơn. Ba tiêu chí cốt lõi được đặt ra là: chủ quyền (tự phát triển), tính thực tiễn và trình độ công nghệ cập nhật với thế giới.

Về chiến lược phát triển AI quốc gia, ông Trương Gia Bình nhấn mạnh Việt Nam cần cách tiếp cận “cùng làm”, trong đó Nhà nước giữ vai trò quan trọng với dữ liệu cốt lõi liên quan đến hành chính, pháp lý, văn hóa, lịch sử và ngôn ngữ; doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia phát triển mô hình và ứng dụng, ưu tiên xu hướng mô hình mở để tránh công nghệ bị tập trung vào một số ít chủ thể.

Đối với startup, theo ông Bình, không gian phát triển vẫn rất rộng. Các tập đoàn lớn thường tập trung xây dựng mô hình nền tảng, trong khi trên các nền tảng đó còn vô số ứng dụng chuyên biệt gắn với đời sống, từ ẩm thực, giáo dục đến AI trên chip hay AI trên biên. Yếu tố quyết định thành công không chỉ là ý tưởng, mà là dữ liệu và sự am hiểu đặc thù Việt Nam.

Đánh giá về môi trường phát triển AI trong nước, ông Bình cho rằng Việt Nam đang có nhiều lợi thế như cơ sở dữ liệu quốc gia, căn cước công dân, hệ thống thanh toán điện tử và lực lượng nhân sự AI người Việt trên toàn cầu. Tuy nhiên, mảnh ghép còn thiếu là cơ chế thử nghiệm sandbox đủ rộng để các sản phẩm AI được thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện trên thị trường gần 100 triệu dân.

Nhìn rộng ra bức tranh toàn cầu, ông Trương Gia Bình tin rằng thế giới mới chỉ bước vào “bình minh” của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Tại FPT, AI đã trở thành trụ cột chiến lược, với hàng nghìn AI agent đang hoạt động và mục tiêu doanh thu gắn với AI lên tới hàng trăm triệu USD trong những năm tới. Ông khẳng định AI là con đường sống còn, không chỉ với FPT mà với cả tương lai phát triển công nghệ của Việt Nam.

Kết lại, Chủ tịch Liên minh AI Âu Lạc bày tỏ niềm tin và kỳ vọng lớn vào thế hệ trẻ, cho rằng nếu có những startup vượt qua FPT trong tương lai, đó sẽ là tín hiệu tích cực cho hệ sinh thái công nghệ Việt Nam, đúng với tinh thần “hãy thành công hơn FPT” mà ông và tập đoàn đã theo đuổi suốt nhiều thập kỷ.