Sau một tuần căng thẳng tại Trung Đông, giá khí đốt hợp đồng tương lai của châu Âu giao dịch trên sàn Hà Lan đã tăng từ khoảng 30 euro lên hơn 50 euro mỗi MWh.

Dù mức giá này vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh khủng hoảng năng lượng năm 2022, khi có thời điểm lên tới khoảng 340 euro/MWh, các chuyên gia cảnh báo thị trường có thể tiếp tục căng thẳng nếu xung đột kéo dài.

Ông Laurent David, Tổng thư ký GIIGNL (tổ chức các nước nhập khẩu khí hóa lỏng), cho biết thị trường khí đốt vốn kém thanh khoản hơn so với dầu mỏ và nguồn cung lớn trên thế giới khá hạn chế.

Theo dữ liệu đến ngày 7/3, chưa có lô hàng khí hóa lỏng nào đi qua Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng LNG toàn cầu mỗi ngày, tương đương khoảng 120 tỷ m3 mỗi năm. Trong khi đó, tại Qatar, nhà máy LNG lớn nhất thế giới cũng đã ngừng hoạt động từ đầu tuần.

Nếu giá khí tiếp tục tăng, châu Âu sẽ có rất ít phương án ứng phó. Các nhà máy LNG trên thế giới hiện gần như vận hành hết công suất, còn Na Uy – nhà cung cấp khí đốt lớn nhất trong khối Liên minh châu Âu – cũng đang bơm khí ở mức tối đa.

Giới chuyên gia cảnh báo nguy cơ xảy ra “cuộc chiến giành khí đốt” giữa châu Âu và châu Á trên thị trường giao ngay, nơi các lô hàng được bán cho bên trả giá cao nhất. Dữ liệu từ Kpler cho thấy từ ngày 4/3, ít nhất bốn tàu chở LNG đã đổi hướng sang châu Á dù ban đầu dự kiến cập cảng tại Pháp, Bỉ hoặc Tây Ban Nha sau khi xuất phát từ châu Phi và Mỹ.

Ông Ole Hvalbye, nhà phân tích tại SEB Research, dự báo thị trường toàn cầu có thể thiếu hụt khoảng 7 triệu tấn LNG, tương đương 9,7 tỷ m3. Trong đó, riêng châu Âu có thể thiếu tới 5,5 triệu tấn do cạnh tranh nguồn hàng với châu Á.

Kịch bản này có thể đẩy giá khí đốt tại châu Âu vượt 60 euro/MWh. Nếu việc gián đoạn tại khu phức hợp LNG Ras Laffan của Qatar kéo dài, thị trường khí đốt toàn cầu có nguy cơ rơi vào tình trạng khan hiếm tương tự cuộc khủng hoảng năm 2022, thậm chí giá LNG có thể lên tới 100 euro/MWh.

Từ năm 2022, châu Âu đã giảm mạnh nhập khẩu khí đốt qua đường ống nhưng vẫn tiếp tục mua LNG từ Nga. Hiện Mỹ là nhà cung cấp LNG lớn nhất cho châu Âu với khoảng 25,4% thị phần, trong khi nguồn cung từ Qatar và UAE chiếm dưới 10%.

Tuy nhiên ngày 6/3, Phó thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết nước này đang thảo luận với các công ty năng lượng về khả năng chuyển hướng LNG từ châu Âu sang Ấn Độ, Thái Lan, Philippines và Trung Quốc.

Các quan chức Liên minh châu Âu cho biết hiện chưa có nguy cơ thiếu hụt khí đốt và tình hình vẫn trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, sau mùa đông khắc nghiệt, lượng dự trữ của khu vực chỉ còn khoảng 29%, giảm đáng kể so với cùng kỳ các năm 2024 và 2025.

Giáo sư Thierry Bros tại Sciences Po (Pháp) cho rằng châu Âu khó lặp lại các biện pháp hỗ trợ quy mô lớn như trước. Năm 2022, khu vực này đã chi gần 4.000 tỷ euro để trợ cấp năng lượng.

“Nếu giá vượt 100 euro/MWh, một số nhà máy có thể buộc phải đóng cửa và chuyển sản xuất sang Mỹ”, ông nhận định.

Theo UCIS, các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng của EU như hóa chất, thủy tinh và thực phẩm đã bắt đầu chịu tác động từ đà tăng của giá khí đốt. Trong khi đó, việc chuyển sang sử dụng dầu cũng không phải giải pháp khả thi do giá mặt hàng này cũng đang leo thang.