Thị trường tài chính toàn cầu mở đầu tuần mới trong tâm trạng lạc quan khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận khung nhằm giảm căng thẳng và từng bước khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí hóa lỏng của thế giới trước khi bị gián đoạn bởi xung đột.
Ảnh: TL
Sau hơn ba tháng bất ổn địa chính trị làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, tín hiệu hòa dịu giữa hai bên đã nhanh chóng tác động tới các thị trường. Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các tàu chở dầu đã bắt đầu nối lại hành trình qua eo biển Hormuz, góp phần củng cố niềm tin về khả năng khôi phục nguồn cung năng lượng.
Thông tin tích cực này ngay lập tức thúc đẩy tâm lý hứng khởi của giới đầu tư. Giá dầu Brent giảm khoảng 5%, xuống mức thấp nhất trong gần ba tháng. Trong khi đó, chứng khoán châu Âu đồng loạt tăng mạnh và thiết lập các mức đỉnh mới.
Theo các chuyên gia, điều thị trường kỳ vọng không chỉ là triển vọng hòa bình tại Trung Đông mà còn là khả năng nguồn cung năng lượng toàn cầu sớm trở lại trạng thái ổn định sau nhiều tháng gián đoạn.
Ông Jochen Stanzl, chuyên gia phân tích thị trường của Consorsbank, nhận định việc xuất hiện một kế hoạch rõ ràng và đáng tin cậy nhằm mở lại eo biển Hormuz là tín hiệu tích cực đối với các nhà đầu tư đang lo ngại về lạm phát và nguy cơ các ngân hàng trung ương phải kéo dài chính sách tiền tệ thắt chặt.
Dù vậy, quá trình khôi phục hoàn toàn hoạt động vận tải biển qua Hormuz vẫn cần thêm thời gian. Hàng trăm tàu đang chờ lưu thông trở lại, trong khi phí bảo hiểm hàng hải và các chuỗi cung ứng năng lượng chưa thể nhanh chóng ổn định. Nhiều hãng vận tải quốc tế vẫn giữ thái độ thận trọng và chưa vội khôi phục toàn bộ hoạt động tại khu vực này.
Người tiêu dùng vẫn chịu áp lực từ giá cả
Mặc dù thị trường tài chính phản ứng gần như ngay lập tức trước thông tin hòa hoãn giữa Mỹ và Iran, tác động tới nền kinh tế thực lại diễn ra chậm hơn đáng kể.
Giá dầu có thể giảm mạnh chỉ sau một phiên giao dịch, nhưng để giá nhiên liệu, cước vận tải, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu hạ nhiệt cần thêm nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng. Vì vậy, điều người dân quan tâm không chỉ là giá dầu giảm bao nhiêu mà là khi nào sự sụt giảm đó thực sự phản ánh vào chi phí sinh hoạt hàng ngày.
Tại bang Mississippi của Mỹ, nhiều người dân cho biết họ vẫn đang phải đối mặt với áp lực từ giá nhiên liệu cao. Dù một số khu vực ghi nhận giá xăng giảm xuống dưới 4 USD/gallon, mức giá này vẫn được đánh giá là cao so với khả năng chi trả của nhiều hộ gia đình.
Theo người tiêu dùng địa phương, giá dầu diesel tăng mạnh đã kéo theo chi phí vận tải leo thang, khiến giá thực phẩm và hàng hóa thiết yếu tiếp tục tăng. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu ứng lan tỏa của giá năng lượng trong nền kinh tế.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng khi nhiên liệu đắt đỏ hơn, chi phí logistics, phân phối và sản xuất cũng tăng theo, khiến giá thành của hầu hết các mặt hàng từ thực phẩm, quần áo cho tới đồ tiêu dùng đều bị đẩy lên.
Nhiều hộ gia đình Mỹ cho biết số tiền dành cho mua sắm hiện nay chỉ đủ đáp ứng một phần nhu cầu so với vài năm trước. Không ít người cảm nhận rõ áp lực lạm phát mỗi khi bước vào siêu thị khi giá thực phẩm liên tục điều chỉnh tăng trong khi thu nhập không theo kịp.
Từ cây xăng đến quầy hàng thực phẩm, thực tế cho thấy tác động của giá năng lượng thường xuất hiện rất nhanh trên thị trường tài chính nhưng mất nhiều thời gian hơn để chuyển hóa thành lợi ích thực tế cho người tiêu dùng. Vì vậy, cuộc chiến chống lạm phát vẫn chưa thể kết thúc chỉ bằng một thỏa thuận hòa hoãn.
Fed và các ngân hàng trung ương tiếp tục cảnh giác
Trong bối cảnh lạm phát vẫn là mối quan tâm hàng đầu, giới đầu tư đang dõi theo cuộc họp chính sách mới nhất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới sự chủ trì của tân Chủ tịch Kevin Warsh.
Dù phần lớn thị trường dự báo Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong vùng 3,5% - 3,75%, điều được quan tâm hơn cả là những tín hiệu định hướng chính sách trong thời gian tới.
Lạm phát tại Mỹ đã tăng lên 4,2%, mức cao nhất trong ba năm, trong khi giá năng lượng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro từ các yếu tố địa chính trị. Điều này khiến Fed tiếp tục đối mặt với áp lực cân bằng giữa kiểm soát giá cả và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Không chỉ Mỹ, nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới cũng đang lựa chọn cách tiếp cận thận trọng nhằm ngăn ngừa nguy cơ lạm phát quay trở lại.
Tại châu Âu, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã nâng lãi suất và điều chỉnh dự báo lạm phát năm nay lên 3%, cho rằng căng thẳng tại Trung Đông vẫn có thể tạo áp lực lên giá cả.
Ở châu Á, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc duy trì lãi suất ở mức 2,5% nhưng phát tín hiệu cảnh giác hơn trước các rủi ro liên quan tới tỷ giá và lạm phát. Trong khi đó, Philippines tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá cả khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu trong nhiều tháng liên tiếp.
Sri Lanka là một trong những quốc gia phản ứng quyết liệt nhất. Cuối tháng 5, Ngân hàng Trung ương Sri Lanka bất ngờ nâng lãi suất thêm 100 điểm cơ bản - mức tăng mạnh nhất trong vòng ba năm - nhằm đối phó với áp lực lạm phát, đồng nội tệ suy yếu và nhu cầu tín dụng tăng cao.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Sri Lanka Nandalal Weerasinghe cho biết việc nâng lãi suất nhằm hạn chế nhu cầu quá mức, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và ngăn nền kinh tế tăng trưởng quá nóng.
Theo giới chuyên gia, quyết định của Sri Lanka phản ánh thực trạng chung tại nhiều nền kinh tế mới nổi, nơi khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài còn hạn chế. Khi giá năng lượng tăng, tỷ giá biến động và dòng vốn trở nên bất ổn, các ngân hàng trung ương thường buộc phải hành động nhanh và mạnh hơn so với các nền kinh tế phát triển.
Trong bối cảnh thế giới vẫn đối mặt với nhiều bất ổn địa chính trị, ngày càng nhiều nhà hoạch định chính sách lựa chọn hành động sớm để kiểm soát kỳ vọng lạm phát, chấp nhận đánh đổi một phần tăng trưởng ngắn hạn nhằm tránh những rủi ro lớn hơn trong tương lai.
Bình luận
0