Phát biểu trước quốc hội Ukraine khi được phê chuẩn chức vụ hôm 14/1, tân Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov cam kết tiến hành cải tổ sâu rộng và rà soát toàn diện quân đội, nhằm khắc phục những vấn đề mang tính hệ thống đã tồn tại nhiều năm.

Ông Fedorov cho biết hiện có khoảng hai triệu công dân Ukraine đang bị “truy tìm” vì trốn nhập ngũ. Bên cạnh đó, khoảng 200.000 binh sĩ đã tự ý rời đơn vị mà không xin phép, tức hành vi đào nhiệm. Đây là một trong số ít lần giới chức cấp cao Ukraine công khai nguyên nhân dẫn tới tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng binh sĩ trên tiền tuyến, trong bối cảnh xung đột với Nga đã kéo dài gần 4 năm.

Theo quy định của Ukraine, đào nhiệm được xác định là việc binh sĩ vắng mặt trái phép khỏi đơn vị quá ba ngày và có thể đối mặt mức án từ 5 đến 10 năm tù. Quân nhân cũng có thể bị coi là đào nhiệm nếu được cho tạm ngừng chiến đấu hoặc nghỉ phép nhưng không quay lại đơn vị đúng hạn, thậm chí bỏ chạy khỏi vị trí chiến đấu. Mức độ nghiêm trọng hơn là tội đào ngũ, khi quân nhân cố ý trốn tránh nghĩa vụ quân sự, với khung hình phạt lên tới 12 năm tù.

Văn phòng Tổng công tố Ukraine cho biết, kể từ khi xung đột nổ ra, cơ quan này đã mở hơn 235.000 vụ án hình sự liên quan hành vi vắng mặt trái phép (AWOL) và khoảng 53.000 vụ án về tội đào ngũ.

“Chúng ta không thể chiến đấu bằng công nghệ mới trong khi vẫn duy trì cấu trúc tổ chức cũ”, Bộ trưởng Fedorov, người trước đây giữ chức Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine, nhấn mạnh.

Theo ông, trọng tâm của đợt rà soát sắp tới là tìm ra các phương pháp giúp lực lượng hiện có hoạt động hiệu quả hơn. Một trong những mục tiêu quan trọng là bảo đảm các lữ đoàn vận hành thiết bị bay không người lái (drone) có đủ nhân sự tối thiểu, trong bối cảnh lực lượng này đang thiếu người nghiêm trọng.

Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine dẫn chứng rằng 50 đơn vị drone hàng đầu trong tổng số khoảng 400 đơn vị hiện nay đã gây ra tới 70% thiệt hại cho đối phương. “Hãy tưởng tượng tiềm năng của quân đội nếu chúng ta giúp 350 đơn vị còn lại phát triển”, ông nói.

Ông Fedorov cũng thừa nhận quân đội Ukraine bước vào năm 2026 với nguồn lực hạn chế hơn nhiều so với trước. Ngân sách quốc phòng năm nay bị cắt giảm gần 300 tỷ hryvnia (khoảng 7 tỷ USD) so với năm ngoái.

Việc thiếu lực lượng bổ sung đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần binh sĩ và diễn biến trên chiến trường. Nhiều đơn vị cho biết họ phải chiến đấu liên tục trong nhiều năm mà hầu như không được nghỉ ngơi hay nghỉ phép để thăm gia đình do không có quân tiếp viện.