Liên minh châu Âu (EU) vừa khởi động NanoIC – dây chuyền thí điểm bán dẫn lớn nhất theo Đạo luật Chips của khối – đặt tại Trung tâm nghiên cứu IMEC ở Leuven, Bỉ. Với tổng mức đầu tư lên tới 2,5 tỷ euro, NanoIC không chỉ là một cơ sở nghiên cứu công nghệ cao mà còn mang ý nghĩa như một tuyên bố chiến lược của châu Âu trong cuộc cạnh tranh bán dẫn toàn cầu.

Dự án đánh dấu bước chuyển quan trọng từ các cam kết chính trị sang việc xây dựng hạ tầng công nghệ thực tế, tạo nền móng cho mục tiêu tự chủ bán dẫn của châu Âu trong thập kỷ tới.

NanoIC là cơ sở đầu tiên tại châu Âu triển khai hệ thống máy khắc quang cực tím tiên tiến, cho phép nghiên cứu và phát triển các dòng chip dưới ngưỡng 2 nanomet. Đây là công nghệ nền tảng cho nhiều lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, xe tự hành, y tế thông minh và các thế hệ thiết bị di động mới. Việc sở hữu năng lực này giúp EU bước vào phân khúc công nghệ cao vốn lâu nay do Mỹ và một số quốc gia châu Á chi phối.

Sự tham gia đầu tư của Ủy ban châu Âu, Chính phủ Bỉ và các đối tác công nghiệp cho thấy châu Âu đang từng bước chuyển từ vị thế chủ yếu tiêu dùng công nghệ sang làm chủ các mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn. Trong bối cảnh Mỹ tung ra các gói hỗ trợ quy mô lớn và Trung Quốc đẩy mạnh đầu tư để tự chủ công nghệ, NanoIC được xem là bước đi then chốt giúp EU giữ chân nhân lực chất lượng cao, thu hút thêm nguồn vốn và giảm phụ thuộc chiến lược.

Một điểm đáng chú ý của NanoIC là mô hình truy cập mở. Trung tâm cho phép các doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như các tập đoàn lớn thử nghiệm công nghệ ở quy mô gần công nghiệp trước khi bước vào sản xuất hàng loạt. Cách tiếp cận này được đánh giá là lợi thế của châu Âu, tận dụng sức mạnh nghiên cứu để rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến nhà máy.

Theo các nhà phân tích, nếu các dây chuyền thí điểm như NanoIC được triển khai đồng bộ cùng chính sách công nghiệp và tài chính phù hợp, châu Âu có thể củng cố vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh với Mỹ và Trung Quốc. Dù vậy, khối này vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức như chi phí đầu tư rất lớn, tốc độ thương mại hóa công nghệ và áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt trong bối cảnh địa chính trị phức tạp.