Hôm 17/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế 10% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ 8 quốc gia châu Âu, gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan, bắt đầu từ ngày 1/2. Mức thuế này dự kiến tăng lên 25% vào ngày 1/6.

Động thái trên có thể khiến Nghị viện châu Âu “đóng băng” việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ. Ông Manfred Weber, Chủ tịch Đảng Nhân dân châu Âu (EPP), cho biết căng thẳng leo thang giữa Mỹ và EU đồng nghĩa Nghị viện sẽ không thể bỏ phiếu ủng hộ thỏa thuận này.

“EPP ủng hộ thỏa thuận thương mại EU – Mỹ, nhưng với những đe dọa của ông Trump liên quan đến Greenland, việc phê chuẩn là không thể vào thời điểm hiện tại”, ông Weber nói.

Các thành viên khác trong liên minh cầm quyền của Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen, gồm các nhóm nghị sĩ S&D, Renew và Đảng Xanh, cũng đã vận động tạm dừng thông qua thỏa thuận trong những tuần gần đây.

Bà Karin Karlsbro, nghị sĩ Thụy Điển và là Điều phối viên thương mại của nhóm Renew, cho rằng thỏa thuận EU – Mỹ sẽ không nhận được đủ sự ủng hộ. “Tôi không thấy có bất kỳ khả năng nào để Nghị viện châu Âu bật đèn xanh cho việc tiếp tục thỏa thuận thuế quan”, bà nói.

Thỏa thuận thương mại Mỹ – EU được Tổng thống Trump và Chủ tịch EC Ursula von der Leyen ký vào tháng 7/2025, nhằm chấm dứt cuộc đối đầu thuế quan xuyên Đại Tây Dương. Theo thỏa thuận, Mỹ áp thuế 15% với hàng hóa nhập khẩu từ EU, đổi lại EU không áp thuế với hàng hóa Mỹ. Nghị viện châu Âu dự kiến bỏ phiếu về việc dỡ bỏ thuế đối với hàng công nghiệp Mỹ – trụ cột quan trọng của thỏa thuận – vào ngày 26/1.

Cùng ngày 17/1, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ra tuyên bố chung phản đối đe dọa áp thuế của Tổng thống Trump, cho rằng động thái này sẽ “làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ dẫn đến một vòng xoáy nguy hiểm”.

Các lãnh đạo châu Âu cho biết đang thảo luận với EU và các quốc gia thành viên để tìm giải pháp phù hợp. Bà Karin Karlsbro nhận định không thể loại trừ khả năng EU áp thuế trả đũa hoặc kích hoạt công cụ thương mại được gọi là “bazooka”.

“Bazooka” là Công cụ Chống cưỡng ép (Anti-coercion Instrument), cho phép EU áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với các đối tác thương mại bị cho là gây sức ép kinh tế. Các biện pháp này bao gồm hạn chế đầu tư, hạn chế tiếp cận các chương trình mua sắm công và giới hạn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

“Việc kích hoạt công cụ này cần được xem xét nghiêm túc, bởi nó được thiết kế chính xác cho những tình huống đe dọa kinh tế như thế này”, bà Karlsbro nhấn mạnh.

Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu Bernd Lange cũng ủng hộ việc triển khai “bazooka”. Theo ông, nếu chính sách thương mại bị sử dụng như công cụ gây sức ép chính trị, EU có thể đáp trả bằng nhiều biện pháp khác nhau. “Tôi kêu gọi Ủy ban châu Âu lập tức khởi động thủ tục và tiến hành điều tra”, ông nói.