Từ vị thế "trú ẩn" đến trung tâm công nghệ cao toàn cầu

Năm 2025 đã chứng kiến một làn sóng vốn ngoại đổ vào Việt Nam với quy mô chưa từng có, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn và năng lượng tái tạo. Bước sang năm 2026, dòng vốn này bắt đầu chuyển hóa từ cam kết trên giấy tờ sang những công xưởng hiện đại hiện hữu. Việt Nam không còn chỉ thu hút đầu tư nhờ nhân công giá rẻ, mà đã khẳng định được năng lực trong việc cung cấp hạ tầng số và nguồn nhân lực có kỹ năng, đáp ứng yêu cầu khắt khe của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Các chuyên gia nhận định rằng cấu trúc dòng vốn FDI đã có sự thay đổi căn bản về chất. Không còn là những dự án thâm dụng lao động, thay vào đó là những dự án tỷ USD với hàm lượng công nghệ cực cao. Ông Jensen Huang, CEO của Nvidia, trong một nhận định về thị trường Đông Nam Á đã từng đánh giá Việt Nam có đầy đủ tố chất để trở thành "quê hương thứ hai" của ngành bán dẫn. Sự xuất hiện của các trung tâm R&D (nghiên cứu và phát triển) của các tập đoàn như Samsung, Intel hay Apple tại Việt Nam là minh chứng rõ nét nhất cho sự chuyển dịch này.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) cho rằng, việc nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với các cường quốc công nghệ đã mở ra cánh cửa cho dòng vốn "sạch" và "hiện đại". Theo các dữ liệu cập nhật ngày 22-23/1/2026, môi trường đầu tư của Việt Nam đang được hưởng lợi lớn từ việc thực hiện quyết liệt các nghị quyết về cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Điều này giúp kinh tế Việt Nam không chỉ tăng trưởng về số lượng mà còn thay đổi mạnh mẽ về chất, định vị lại vai trò của mình trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Sức mạnh nội lực và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp Việt

Dòng vốn tỷ USD từ bên ngoài đóng vai trò dẫn dắt, nhưng sức mạnh thực sự của nền kinh tế năm 2026 nằm ở sự trưởng thành của các tập đoàn tư nhân trong nước. Các doanh nghiệp lớn như VinFast, Thaco hay FPT đang dần làm chủ công nghệ, đóng vai trò là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Sự kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa đang được thắt chặt hơn bao giờ hết thông qua các chương trình hỗ trợ chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Việt Nam đang hình thành những hệ sinh thái công nghiệp bền vững, nơi doanh nghiệp trong nước và quốc tế cộng sinh để cùng phát triển.

Theo chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, sự chuyển mình này có đóng góp không nhỏ từ việc ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát hiệu quả. "Dòng vốn lớn chỉ chảy vào nơi có sự ổn định và triển vọng tăng trưởng rõ ràng. Việt Nam đang hội tụ cả hai yếu tố đó," ông Lực phân tích. Các bài báo trên tờ Thời báo Tài chính Việt Nam những ngày qua cũng nhấn mạnh vai trò của chính sách tài khóa chủ động và chính sách tiền tệ linh hoạt. Chính sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai chính sách này đã tạo ra "vùng đệm" an toàn, giúp các doanh nghiệp tự tin mở rộng đầu tư sản xuất.

Lãnh đạo tập đoàn FPT cũng chia sẻ, việc Chính phủ đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp công nghệ nội địa vươn tầm quốc tế, không chỉ gia công mà còn sáng tạo sản phẩm "Make in Vietnam" cạnh tranh trực diện với thế giới. Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất, ông Nguyễn Văn An, Giám đốc Công ty cơ khí chính xác An Bình (giả định), cho biết: "Việc các tập đoàn công nghệ lớn đặt cứ điểm tại Việt Nam đã tạo áp lực tích cực, buộc chúng tôi phải tự nâng cấp quy trình quản lý và trình độ tay nghề công nhân. Hiện nay, hơn 40% sản phẩm của chúng tôi đã đủ tiêu chuẩn cung ứng cho các chuỗi sản xuất thiết bị điện tử của đối tác Mỹ và Nhật Bản ngay tại Việt Nam".

Sự chuyển mình của kinh tế Việt Nam năm 2026 không chỉ là kết quả của một giai đoạn thu hút vốn đơn thuần, mà là thành quả của quá trình kiên trì cải cách thể chế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Khi niềm tin của nhà đầu tư song hành cùng khát vọng của doanh nghiệp nội, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để bứt phá, trở thành một nền kinh tế năng động, tự chủ và giàu tính cạnh tranh trong kỷ nguyên số./.