Đó là ánh sáng từ những ngọn hải đăng – những "mắt biển" định hướng cho tàu thuyền. Và đứng sau luồng sáng vĩnh cửu đó là cuộc đời của những công nhân gác đèn, những người đã chọn sự cô độc làm bạn, lấy tiếng sóng làm lời tâm tình để thực hiện sứ mệnh thầm lặng: giữ cho ánh sáng không bao giờ tắt giữa đại dương bao la.

Nghề giữ đèn biển là một trong những công việc đặc thù và khắc nghiệt nhất trong ngành hàng hải. Không chỉ đối mặt với sự cách trở về địa lý, những người gác đèn tại các trạm hải đăng như Song Tử Tây, Đá Lát (Trường Sa) hay Hòn Khoai (Cà Mau) còn phải đối mặt với sự khắc nghiệt của thiên tai và nỗi cô đơn cùng cực. Mỗi ca trực thường kéo dài từ vài tháng đến nửa năm, nơi không gian sinh hoạt chỉ gói gọn trong vài chục mét vuông của trạm gác và tháp đèn.

Theo ông Nguyễn Văn Định, một người có hơn 30 năm gắn bó với các trạm hải đăng dọc dải đất miền Trung, công việc này đòi hỏi một kỷ luật thép và sự tận tụy tuyệt đối. "Nhiều người tưởng giữ đèn chỉ là bật công tắc khi trời tối, nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều. Chúng tôi phải bảo trì hệ thống thấu kính, kiểm tra nguồn điện dự phòng, lau chùi mặt kính mỗi ngày để đảm bảo độ xuyên thấu của ánh sáng là tốt nhất. Giữa mùa biển động, khi bão về, gió rít như xé thịt, anh em phải thay nhau trực 24/24, chỉ sợ một sơ suất nhỏ khiến tàu thuyền mất phương hướng giữa biển khơi", ông Nguyễn Văn Định chia sẻ.

Hành trình đến với những ngôi nhà trên sóng này thường là những chuyến tàu tiếp tế đầy gian nan. Anh Lê Văn Tuấn, một công nhân trẻ vừa hoàn thành ca trực 4 tháng tại hải đăng Đá Lát, kể lại với ánh mắt vẫn còn vương vị mặn của biển: "Những ngày đầu ra đảo, nỗi nhớ nhà và sự im lặng của biển đêm khiến tôi thấy nghẹt thở. Nhưng rồi khi nhìn thấy những con tàu xa xa nháy đèn chào lại ánh sáng của mình, tôi hiểu giá trị công việc mình đang làm. Ở đây, chúng tôi học cách trân trọng từng giọt nước ngọt, từng mầm rau xanh và trân trọng sự kết nối giữa con người với nhau".

Dưới góc nhìn của các chuyên gia an toàn hàng hải, dù công nghệ GPS và radar hiện nay đã rất phát triển, vai trò của hải đăng và người giữ đèn vẫn là không thể thay thế. Ông Trần Văn Tiến, chuyên gia thuộc Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Nam nhận định: "Hải đăng là phương thức định hướng trực quan và tin cậy nhất trong những tình huống thời tiết xấu khi thiết bị điện tử có thể gặp sự cố. Bên cạnh đó, mỗi ngọn hải đăng còn là một cột mốc chủ quyền thiêng liêng. Sự hiện diện của những người giữ đèn chính là khẳng định sự hiện diện và quyền làm chủ của chúng ta trên biển đảo quê hương".

Đời sống của người giữ đèn hôm nay đã có những cải thiện đáng kể nhờ sóng điện thoại và internet vệ tinh, giúp họ xích lại gần hơn với đất liền. Tuy nhiên, bản chất của nghề vẫn không thay đổi: đó là sự hy sinh thầm lặng những niềm vui cá nhân vì sự an toàn của cộng đồng. Những bữa cơm Tết muộn, những lần chứng kiến con cái trưởng thành qua màn hình điện thoại đã trở thành một phần tất yếu trong cuộc đời của những "chiến sĩ" gác đèn.

Một vấn đề mang tính nhân văn đang được quan tâm là chế độ đãi ngộ và chăm sóc sức khỏe tâm lý cho lực lượng này. Một nhà tâm lý học xã hội nhận định rằng, sống trong môi trường biệt lập lâu ngày cần có những cơ chế luân chuyển và hỗ trợ tinh thần đặc biệt. Sự thấu hiểu và sẻ chia của xã hội chính là nguồn động lực lớn nhất để họ vững tay chèo, chắc tay lái giữa phong ba.

Khi bình minh lên, ánh đèn hải đăng lịm dần nhường chỗ cho mặt trời, cũng là lúc những người giữ đèn bắt đầu một ngày làm việc mới với việc kiểm tra, lau chùi và ghi chép nhật ký hành trình. Họ giống như những nốt trầm trong bản giao hưởng của biển cả – ít người biết đến nhưng thiếu họ, bản nhạc sẽ mất đi sự bình yên.

Giữ đèn biển không chỉ là một cái nghề, đó là một định mệnh, một sự dấn thân vì bình yên của những chuyến tàu. Ánh sáng từ những "mắt biển" ấy sẽ mãi là biểu tượng của niềm tin, sự dẫn lối và lòng quả cảm của con người Việt Nam trước đại dương mênh mông./.