Bảo tàng số - Từ không gian trưng bày tĩnh đến thế giới tương tác đa chiều
Thực tế triển khai tại các đơn vị cho thấy một sự thay đổi rõ rệt về chất trong tư duy tổ chức trưng bày. Nếu như trước đây, khách tham quan bảo tàng thường chỉ tiếp cận hiện vật qua lớp kính bảo vệ với các thông tin mô tả tĩnh tại, thì nay, nhờ sự hỗ trợ của công nghệ số, bảo tàng số đã từng bước rút ngắn khoảng cách giữa người xem và lịch sử.
Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, các giải pháp như số hóa bộ sưu tập, xây dựng nền tảng triển lãm trực tuyến 3D đã mang lại diện mạo mới cho bảo tàng.
Điển hình như tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, các giải pháp như số hóa bộ sưu tập, xây dựng nền tảng triển lãm trực tuyến 3D, ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum hay hệ thống màn hình tương tác đã mang lại diện mạo hoàn toàn mới.
Nhờ đó, những bức tranh, hoa văn trang phục vốn dĩ ở trạng thái tĩnh nay trở nên sống động. Khách tham quan, đặc biệt là thế hệ trẻ, giờ đây có thể trực tiếp tương tác với các lớp dữ liệu số để tìm hiểu chi tiết về chất liệu, quy trình chế tác hay bối cảnh lịch sử của từng tác phẩm. Chính trải nghiệm tương tác này đã giúp công chúng không chỉ dừng lại ở việc quan sát bề nổi, mà còn thấu hiểu sâu sắc hơn về giá trị văn hóa và tinh thần lao động của cha ông.
Chia sẻ về định hướng phát triển này, TS. Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, khẳng định rằng việc ứng dụng công nghệ số không chỉ gia tăng sức hấp dẫn cho các trưng bày, mà còn là xu hướng tất yếu trong chặng đường sắp tới nhằm tối ưu hóa trải nghiệm cho công chúng.
Bảo tàng số phá bỏ giới hạn không gian và thời gian
Bên cạnh yếu tố trực quan tại chỗ, công nghệ số còn đóng vai trò là cây cầu nối linh hoạt, giải quyết triệt để các bài toán về không gian và thời gian cho người yêu văn hóa.
Khách tham quan trực tiếp có thể nhanh chóng tra cứu thông tin chi tiết hoặc xem lại nội dung của các triển lãm cũ chỉ bằng một thao tác quét mã đơn giản qua thiết bị di động.
Điển hình như tại Bảo tàng Hồ Chí Minh, việc tích hợp mã QR code và phát triển nền tảng website trực tuyến đã tạo ra sự tiện lợi vượt trội. Theo đó, khách tham quan trực tiếp có thể nhanh chóng tra cứu thông tin chi tiết hoặc xem lại nội dung của các triển lãm cũ chỉ bằng một thao tác quét mã đơn giản qua thiết bị di động.
Đồng thời, đối với những khán giả ở xa không có điều kiện đến trực tiếp, hệ thống tham quan trực tuyến qua cổng thông tin điện tử sẽ giúp họ tiếp cận trọn vẹn không gian trưng bày và kho tàng tài liệu lịch sử từ bất cứ đâu.
Có thể thấy, sự tiện dụng này đã và đang mở rộng biên độ phục vụ của bảo tàng ra toàn xã hội, vượt qua mọi rào cản về địa lý hay thời gian biểu cá nhân. Qua đó, các dữ liệu lịch sử quý giá được đưa đến gần hơn với đông đảo các tầng lớp nhân dân, từng bước biến bảo tàng thành không gian học tập và nghiên cứu mở.
Góc nhìn chuyên gia: Xu hướng tất yếu của hệ thống bảo tàng quốc gia
Tính đến nay, cả nước có gần 200 bảo tàng đang hoạt động, lưu giữ và quản lý hơn 4 triệu hiện vật bao gồm nhiều sưu tập quý giá về lịch sử, văn hóa, dân tộc học và mỹ thuật.
Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia, nguồn tài nguyên văn hóa khổng lồ này nếu chỉ được bảo quản theo phương thức thủ công truyền thống sẽ rất khó phát huy tối đa giá trị trong thời đại thông tin.
Việc ứng dụng công nghệ số là yêu cầu tất yếu để nâng cao hiệu quả quản lý, lưu trữ và khai thác di sản.
Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ số không đơn thuần là một giải pháp làm mới hình thức, mà là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao năng lực quản lý, lưu trữ và khai thác di sản. Bởi lẽ, một trải nghiệm tham quan ấn tượng, trực quan và đa chiều sẽ tạo động lực lớn để thu hút công chúng đến với bảo tàng, từ đó tạo ra nguồn lực phát triển bền vững cho các thiết chế văn hóa trong nền kinh tế số.
Hướng tới tương lai: Làm giàu ký ức và trao truyền giá trị
Nhìn nhận một cách toàn diện, công tác bảo tồn di sản trong giai đoạn mới không chỉ dừng lại ở việc giữ gìn những gì đã được trao truyền từ quá khứ. Thay vào đó, sứ mệnh cốt lõi của bảo tàng hiện đại là tìm ra phương thức để những giá trị ấy tiếp tục được thấu hiểu, được trải nghiệm và kết nối chặt chẽ với các thế hệ hôm nay.
Có thể thấy, khi các bảo tàng chủ động đổi mới quy trình sưu tầm, lưu giữ và kể lại những câu chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ của công nghệ số, thì đó cũng là lúc ký ức dân tộc được tiếp tục làm giàu.
Chính nhờ sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt này, chúng ta có thể đảm bảo rằng, điều được trao truyền lại cho tương lai không chỉ là những hiện vật vô tri hay công trình kiến trúc cũ kỹ, mà hơn thế nữa, đó chính là hồn cốt của con người, dấu ấn của từng thời đại và những giá trị cốt lõi đã tạo nên diện mạo của dân tộc Việt Nam.
Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại:
Bình luận
0