Caffeine là chất kích thích tác động trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, giúp cơ thể tỉnh táo hơn bằng cách ngăn hoạt động của adenosine – hợp chất gây buồn ngủ trong não. Khi sử dụng thường xuyên, não bộ sẽ quen với trạng thái bị kích thích liên tục. Vì vậy, nếu ngừng uống cà phê đột ngột, cơ thể phải điều chỉnh lại hoạt động sinh học, từ đó xuất hiện các triệu chứng cai caffeine.
Ngoài việc tăng sự tỉnh táo, caffeine còn kích thích cơ thể sản sinh adrenaline và dopamine, đồng thời làm giảm lưu lượng máu lên não. Khi không còn caffeine, não bộ phải thích nghi với những thay đổi này nên nhiều phản ứng khó chịu có thể xuất hiện.
Theo các chuyên gia, triệu chứng cai caffeine thường bắt đầu sau khoảng 12-24 giờ kể từ lần sử dụng cuối cùng và có thể kéo dài từ 2 đến 9 ngày. Sau khoảng một tuần, phần lớn biểu hiện sẽ giảm dần và chất lượng giấc ngủ có xu hướng cải thiện. Những người có thói quen uống cà phê mỗi ngày thường dễ gặp triệu chứng rõ rệt hơn khi dừng đột ngột.
24 giờ đầu: Dễ đau đầu, thiếu tỉnh táo
Trong ngày đầu tiên không uống cà phê, nhiều người bắt đầu cảm thấy đau đầu, uể oải hoặc buồn ngủ hơn bình thường. Đây là phản ứng phổ biến nhất khi cơ thể thiếu caffeine.
Nguyên nhân là caffeine có tác dụng làm co mạch máu trong não. Khi ngừng sử dụng, mạch máu giãn trở lại khiến lượng máu lưu thông tăng lên, từ đó gây đau đầu. Đồng thời, adenosine không còn bị ức chế nên cảm giác buồn ngủ và thiếu năng lượng cũng xuất hiện rõ hơn.
Không ít người cho biết họ cảm thấy giảm động lực làm việc hoặc khó duy trì sự tập trung trong giai đoạn này.
Ngày thứ hai và thứ ba: Triệu chứng đạt đỉnh
Các nghiên cứu cho thấy triệu chứng cai caffeine thường nặng nhất trong khoảng 24-51 giờ sau khi ngừng uống cà phê.
Ngoài đau đầu và mệt mỏi, nhiều người còn cảm thấy cáu gắt, khó tập trung hoặc tâm trạng đi xuống. Một số trường hợp có biểu hiện giống cảm cúm nhẹ như buồn nôn, đau nhức cơ thể hoặc cứng người.
Đây được xem là giai đoạn não bộ phải điều chỉnh lại hoạt động sau thời gian dài phụ thuộc vào caffeine để duy trì sự tỉnh táo.
Sau vài ngày: Cơ thể bắt đầu thích nghi
Khoảng từ ngày thứ tư đến thứ năm, các triệu chứng thường giảm dần khi hệ thần kinh bắt đầu ổn định trở lại.
Đau đầu thường cải thiện sớm hơn, trong khi cảm giác buồn ngủ hoặc thiếu năng lượng có thể kéo dài thêm vài ngày ở một số người. Sau khi vượt qua giai đoạn đầu, mức năng lượng trong ngày dần ổn định hơn mà không còn phụ thuộc vào các cốc cà phê.
Sau một tuần: Giấc ngủ được cải thiện
Sau khoảng 7 ngày, phần lớn các triệu chứng thể chất đã giảm đáng kể. Nhiều người nhận thấy họ dễ đi vào giấc ngủ hơn, ngủ sâu và ngủ ngon hơn trước.
Các chuyên gia cho biết caffeine có thể tồn tại nhiều giờ trong cơ thể và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ dù cảm giác tỉnh táo không còn rõ rệt. Khi não bộ không còn phụ thuộc vào caffeine, năng lượng trong ngày cũng có xu hướng ổn định hơn thay vì dao động theo từng lần uống cà phê.
Vì sao có người bị nặng hơn?
Mức độ triệu chứng khi ngừng uống cà phê phụ thuộc vào lượng caffeine tiêu thụ trước đó cũng như yếu tố di truyền.
Một số nghiên cứu cho thấy gene CYP1A2 – enzyme tại gan tham gia chuyển hóa caffeine – có thể quyết định tốc độ phân giải caffeine trong cơ thể. Những người chuyển hóa chậm thường nhạy cảm hơn với caffeine và dễ gặp triệu chứng cai rõ rệt hơn khi ngừng sử dụng.
Ngoài ra, người uống nhiều cà phê hoặc nước tăng lực trong thời gian dài cũng cần nhiều thời gian hơn để cơ thể thích nghi.
Các chuyên gia khuyến cáo nên giảm dần lượng caffeine thay vì dừng hoàn toàn ngay lập tức, đặc biệt với người có thói quen uống nhiều cà phê mỗi ngày. Có thể áp dụng cách pha cà phê half-decaf, giảm số cốc uống mỗi ngày, đồng thời duy trì ngủ đủ giấc, uống đủ nước và vận động nhẹ để giúp cơ thể thích nghi tốt hơn.
Bình luận
0