Áp lực từ những đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu
Thị trường năng lượng thế giới trong những tháng đầu năm 2026 tiếp tục chao đảo bởi các xung đột quân sự leo thang tại khu vực Trung Đông. Những bất ổn này không chỉ đẩy giá dầu thô duy trì ở mức cao mà còn gây ra tình trạng đứt gãy nghiêm trọng các lộ trình vận tải biển truyền thống. Tại Việt Nam, dù đã tự chủ một phần nguồn cung từ các nhà máy lọc dầu trong nước, song tỷ trọng nhập khẩu vẫn đóng vai trò điều tiết sống còn.
Các thị trường nhập khẩu chủ lực như Hàn Quốc và ASEAN đang đối mặt với những thách thức về logistics và chi phí bảo hiểm vận tải tăng cao. Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm các nguồn hàng thay thế từ các khu vực ngoài Hiệp định thương mại tự do (FTA) trở thành yêu cầu cấp bách. Trước tình hình này, Nghị định số 72/2026/NĐ-CP ban hành ngày 09/3/2026 đã kịp thời hạ thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi xuống 0% cho nhiều mặt hàng xăng dầu. Tuy nhiên, thời hạn áp dụng của Nghị định này chỉ kéo dài đến hết ngày 30/4/2026, một khoảng thời gian được các chuyên gia đánh giá là chưa đủ để tạo ra sự ổn định tâm lý cho thị trường trung hạn.
Gỡ khó cho kế hoạch kinh doanh quý II
Theo phản ánh từ các doanh nghiệp đầu mối, chu kỳ đàm phán và ký kết các lô hàng xăng dầu thường diễn ra trước từ 2 đến 3 tháng. Hiện tại, các đơn vị đã phải bắt đầu thương thảo cho các hợp đồng giao hàng vào tháng 5 và tháng 6. Việc chính sách thuế 0% sắp hết hạn vào cuối tháng 4 đã tạo ra một vùng xám về chi phí, khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động khi tính toán giá thành. Nhằm tháo gỡ nút thắt này, Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị quyết trình Chính phủ về việc kéo dài thời hạn áp dụng của Nghị định 72 đến hết ngày 30/6/2026.
Việc gia hạn này mang ý nghĩa chiến lược giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn cung đa dạng từ Mỹ, Châu Âu hay Trung Đông với chi phí thuế bằng không, thay vì chỉ phụ thuộc vào khu vực ASEAN và Hàn Quốc. Đồng thời, chính sách cũng giảm trực tiếp áp lực lên giá cơ sở, từ đó gián tiếp hỗ trợ kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và xóa bỏ tâm lý chờ đợi chính sách, giúp dòng chảy xăng dầu từ cảng về kho và ra thị trường không bị gián đoạn.
Chính sách thuế luôn có tác động trực tiếp đến túi tiền của người dân và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc một doanh nghiệp vận tải logistics tại Hải Phòng cho biết xăng dầu chiếm tới 35-40% chi phí cấu thành giá cước. Việc Chính phủ duy trì thuế nhập khẩu 0% giúp doanh nghiệp yên tâm về giá vốn đầu vào, từ đó mạnh dạn duy trì giá cước để giữ chân khách hàng.
Tương tự, bà Lê Thị Hòa, chủ một đại lý kinh doanh xăng dầu tại TP. Hồ Chí Minh kỳ vọng chính sách này giúp các doanh nghiệp đầu mối có nhiều lựa chọn nguồn hàng hơn, đảm bảo chiết khấu và sản lượng cho các đại lý bán lẻ, tránh tình trạng đứt lứa nguồn cung. Đối với những người lao động tự do như anh Trần Minh Tú, sự ổn định của giá xăng chính là sự an tâm lớn nhất để tiếp tục mưu sinh trong bối cảnh áp lực lạm phát bủa vây.
Bao phủ toàn diện từ nguyên liệu đến thành phẩm
Dự thảo của Bộ Tài chính không chỉ dừng lại ở việc gia hạn mà còn áp dụng mức thuế 0% cho một danh mục hàng hóa toàn diện. Cụ thể, thuế suất giảm từ 10% xuống 0% đối với các loại xăng động cơ và các nguyên liệu pha chế như Naphtha, Reformate. Nhóm nhiên liệu vận tải bao gồm Diesel, dầu Mazut, nhiên liệu máy bay và dầu hỏa cũng được đề xuất áp mức thuế 0% thay vì 7% như trước. Ngoài ra, mức thuế 0% cũng được bổ sung cho các nguyên liệu hóa dầu như dầu thô đã tách phần nhẹ, Xylen, Condensate và các loại Hydrocarbon mạch vòng nhằm hỗ trợ tối đa cho khâu sản xuất nội địa.
Bộ Tài chính khẳng định việc xây dựng Nghị quyết này hoàn toàn tuân thủ đúng trình tự pháp lý để đáp ứng yêu cầu cấp bách của nền kinh tế. Trong bối cảnh địa chính trị còn nhiều ẩn số, xăng dầu không chỉ là hàng hóa mà là mạch máu của hoạt động sản xuất. Nếu không có chính sách thuế linh hoạt, doanh nghiệp sẽ có xu hướng chỉ tập trung nhập khẩu từ các thị trường có FTA để hưởng ưu đãi, điều này tiềm ẩn rủi ro khi các thị trường này gặp sự cố.
Việc duy trì mức thuế MFN 0% chính là giải pháp mở cửa để xăng dầu từ bất cứ đâu cũng có thể chảy về Việt Nam với chi phí cạnh tranh nhất. Điều này giúp hệ thống dự trữ quốc gia luôn ở trạng thái an toàn, sẵn sàng ứng phó với các kịch bản xấu nhất của kinh tế toàn cầu. Việc kéo dài chính sách thuế 0% trong giai đoạn hiện nay chính là lá chắn bảo vệ thị trường hiệu quả, tạo nền tảng để các ngành sản xuất và dịch vụ bứt phá, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững trong năm 2026./.
Bình luận
0