Liên quan đến việc xử lý vi phạm hành chính đối với diện tích đất tăng thêm do lấn chiếm trước ngày 1/7/2014, ông Hoàng Văn Tiến (Hải Phòng) đề nghị cơ quan chức năng làm rõ một số tình huống cụ thể.

Trường hợp hộ dân có diện tích đất tăng lên do lấn chiếm trước ngày 1/7/2014, đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước ngày 1/7/2025, chưa từng bị lập biên bản vi phạm hành chính và chưa bị xử lý theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, đồng thời đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai 2024 và Nghị định số 151/2025/NĐ-CP của Chính phủ, thì có bị xử lý vi phạm hành chính hay không.

Một tình huống khác được nêu là hộ gia đình có phần diện tích tăng thêm do lấn chiếm, đã sử dụng ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch sử dụng đất, được UBND xã xác nhận ranh giới, mốc giới từ tháng 5/2008 và thể hiện trên bản đồ năm 2010. Phần diện tích này cũng được UBND xã, phường xác định là lấn chiếm trước ngày 1/7/2014. Tuy nhiên đến tháng 5/2025 gia đình mới lập hồ sơ đề nghị hợp thức hóa để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Câu hỏi đặt ra là trước khi lập hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận, hộ dân có bị xử phạt vi phạm hành chính hay chỉ phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo Điều 139 Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn.

Về nội dung này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trường hợp diện tích đất lấn chiếm đã được cấp Giấy chứng nhận thì được xác định là đất hợp pháp và không bị xử lý theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 4/10/2024 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Luật Đất đai năm 2024 tại khoản 9 và khoản 31 Điều 3 đã quy định khái niệm lấn đất, chiếm đất. Điều 13 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP cũng quy định cụ thể về hành vi chiếm đất.

Đáng chú ý, tại điểm b khoản 2 Điều 3 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP quy định, đối với hành vi chiếm đất đang thực hiện thì thời điểm tính thời hiệu xử phạt là thời điểm người có thẩm quyền phát hiện hành vi vi phạm.

Căn cứ các quy định trên, nếu xác định diện tích sử dụng từ năm 2008 là do lấn chiếm nhưng đến thời điểm người sử dụng đất làm hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận mà cơ quan nhà nước mới phát hiện hành vi này, thì vẫn bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đất theo Điều 13 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP trước khi được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.