Đà Nẵng: Tuyên truyền pháp luật qua phiên tòa giả định

Thực trạng lệch chuẩn ứng xử học đường và hiệu quả tuyên truyền từ phiên tòa giả định 

Trong đời sống học đường hiện nay, nhiều học sinh vẫn giữ tâm lý chủ quan khi cho rằng những lời trêu chọc quá đà, việc bêu xấu bạn bè trên mạng xã hội, hay thậm chí là hành động đứng xem, quay clip và cổ vũ đánh nhau chỉ là trò đùa vô hại của tuổi mới lớn. Tuy nhiên, trên thực tế, chuỗi hành vi này chính là khởi nguồn của những mâu thuẫn leo thang, gây tổn thương nặng nề về thể xác lẫn tinh thần cho nạn nhân và hoàn toàn có thể đẩy người vi phạm vào vòng lao lý. 

Nhằm tháo gỡ sự thiếu hụt trong nhận thức pháp lý của thanh thiếu niên, Phòng Cảnh sát hình sự cùng Ban Thanh niên Công an thành phố Đà Nẵng đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Chi đoàn Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng, Đoàn phường Hải Châu và Trường THCS Trưng Vương để triển khai mô hình phiên tòa giả định với kịch bản xét xử vụ án hình sự "Cố ý gây thương tích".

Trước hết, việc lựa chọn tình huống xét xử này xuất phát từ chính thực tiễn các vụ việc xích mích thường gặp ở lứa tuổi học trò, đặc biệt là từ những lời kích động trên không gian mạng dẫn đến hành vi rủ rê dùng vũ lực giải quyết mâu thuẫn. Trên cơ sở đó, thông qua việc sân khấu hóa một quy trình tố tụng chuẩn mực với đầy đủ Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, người bào chữa và các đương sự, phiên tòa giả định đã mô phỏng chi tiết từng giai đoạn tranh tụng, luận tội và tuyên án. 

Chính nhờ vậy, diễn biến thực tế tại phiên tòa đã giúp các em học sinh quan sát trực quan hậu quả pháp lý nghiêm khắc mà một cá nhân phải gánh chịu khi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự của người khác, từ đó tạo sự cảnh tỉnh sâu sắc trước những hành vi bộc phát của lứa tuổi học đường. 

Lan tỏa thông điệp ứng xử an toàn từ phiên tòa giả định 

Nhằm chuyển hóa những quy định pháp lý trừu tượng thành kỹ năng sống thực tế, ban tổ chức phiên tòa giả định đã truyền tải thông điệp hành động "3 không – 3 có" với tính ứng dụng cao. 

Cụ thể, nếu như nguyên tắc "3 không" được đúc rút từ diễn biến tại phiên tòa để chặn đứng các hành vi sai lệch. Từ việc bêu xấu bạn bè trên không gian mạng, nhờ người giải quyết mâu thuẫn bằng nắm đấm, cho đến hành động đứng xem hay quay clip bạo lực, thì ngược lại, nguyên tắc "3 có" lại mở ra hướng ứng xử đúng đắn: đó là chủ động thông báo cho gia đình, nhà trường khi bị uy hiếp. Đồng thời liên hệ tổng đài bảo vệ trẻ em khi cần trợ giúp khẩn cấp và trên hết là luôn có tinh thần dũng cảm nhận lỗi để sửa sai. 

Phát huy vai trò xung kích của lực lượng đoàn thể trong công tác phòng ngừa tội phạm vị thành niên

Việc tổ chức phiên tòa giả định tại Trường THCS Trưng Vương không phải là hoạt động mang tính đơn lẻ, mà nằm trong chiến lược dài hạn của lực lượng Công an thành phố Đà Nẵng nhằm nâng cao năng lực tự đề kháng pháp lý cho thế hệ trẻ. Thông qua mô hình phiên tòa này, cơ chế phối hợp liên ngành giữa lực lượng công an, cơ quan tư pháp, tổ chức đoàn cơ sở và nhà trường được vận hành chặt chẽ và đồng bộ, bảo đảm tính tôn nghiêm của pháp luật hòa quyện hài hòa với giá trị nhân văn, tính chất giáo dục của môi trường học đường. 

Thông qua việc mở rộng độ phủ 100% này, chương trình hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức, bồi đắp ý thức chấp hành pháp luật một cách tự giác, đồng thời trang bị kỹ năng nhận diện, phòng ngừa bạo lực học đường, xâm hại trẻ em và các biểu hiện vi phạm pháp luật ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Hơn thế nữa, đây cũng là dịp phát huy mạnh mẽ vai trò xung kích, trách nhiệm của lực lượng đoàn viên, thanh niên công an và các tổ chức đoàn thể trong việc đổi mới phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật.

Từ thành công thực tế của phiên tòa giả định tại Đà Nẵng, có thể khẳng định việc chuyển hóa những điều luật trừu tượng thành tình huống cụ thể, gắn liền với tâm lý lứa tuổi học sinh là hướng đi đúng đắn và cần được nhân rộng. Đây chính là nền tảng vững chắc để xây dựng một môi trường học đường an toàn, lành mạnh, nơi mỗi học sinh không chỉ học tập kiến thức mà còn sớm hoàn thiện nhân cách, biết ứng xử văn minh và tôn trọng kỷ cương xã hội.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html