Cộng đồng làng góp sức vào Lễ hội gốm Chăm

Sức sống từ cội nguồn di sản và khát vọng vươn xa của gốm Chăm Bàu Trúc

Những ngày này, không khí tại làng gốm Bàu Trúc (xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa) trở nên rộn ràng và náo nhiệt hơn bao giờ hết. Niềm vui của đồng bào Chăm như được nhân đôi khi Lễ hội Katê truyền thống năm nay gắn liền với Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I năm 2026. Sự kiện này mang ý nghĩa chiến lược nhằm tôn vinh nghệ thuật làm gốm truyền thống của người Chăm – một di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại đã được UNESCO chính thức ghi danh. 

Suốt thời gian qua, toàn bộ cộng đồng làng Chăm đã chung tay góp sức, đồng lòng chuẩn bị để biến lễ hội thành một không gian thực hành, trao truyền văn hóa đích thực, đưa những giá trị độc đáo của gốm Chăm vươn xa hơn trên bản đồ văn hóa và du lịch quốc gia.

Nghệ thuật làm gốm tại Bàu Trúc từ lâu đã không đơn thuần là một sinh kế mưu sinh, mà đã trở thành một phần máu thịt trong đời sống tinh thần của mỗi người dân. 

Chia sẻ về sự kiện đặc biệt này, nghệ nhân Đàng Thị Tám (75 tuổi) bộc lộ niềm xúc động sâu sắc khi vẫn vẹn nguyên ngọn lửa đam mê với đất, nước và lửa. Ở độ tuổi của bà, việc tham gia lễ hội với tư cách là giám khảo cho các cuộc thi làm gốm dành cho thế hệ trẻ không chỉ là trách nhiệm lớn lao mà còn là niềm hạnh phúc trong hành trình gìn giữ hồn cốt dân tộc.

Cộng đồng làng nghề gốm Chăm Bàu Trúc – Chủ thể của di sản văn hóa

Thành công của một lễ hội mang tầm vóc di sản không thể tách rời khỏi vai trò quyết định của cộng đồng người dân bản địa. Tại làng gốm Bàu Trúc, tinh thần đoàn kết và sự tận hiến của từng cá nhân đã tạo nên sức mạnh tổng hợp cho toàn bộ sự kiện. 

Ông Đặng Năng Nghiêm, một người con của làng gốm, cho biết mọi người trong làng đều đóng góp ý tưởng, chung sức thực hiện các phần nội dung do UBND xã Ninh Phước tổ chức. Từ việc sẵn sàng mang những sản phẩm gốm ấn tượng ra đường phố để trưng bày, cho đến việc tự tay chuẩn bị các không gian giới thiệu nghề thủ công truyền thống đến du khách thập phương, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là làm cho lễ hội thành công rực rỡ.

Đồng tình với tinh thần đó, bà Đàng Thị Lẽo tại làng gốm Bàu Trúc chia sẻ sự háo hức chờ đón ngày hội lớn, nơi bà và bà con rủ nhau tham gia hội thi làm gốm để trực tiếp trình diễn những kỹ thuật chế tác tinh xảo và độc đáo nhất của người Chăm. 

Sự chủ động và nhiệt huyết ấy cho thấy người dân không đứng ngoài lề các hoạt động văn hóa, mà chính họ là những tác giả trực tiếp viết nên câu chuyện bảo tồn và phát huy giá trị di sản của chính mình.

Tầm nhìn chiến lược và định hướng từ chính quyền địa phương

Bên cạnh những gam màu tươi sáng, thực tế cho thấy nghệ thuật làm gốm truyền thống của người Chăm đang phải đối mặt với không ít thách thức thời đại. Đội ngũ nghệ nhân truyền nghề ngày càng thưa vắng, trong khi việc thu hút thế hệ trẻ gắn bó lâu dài với nghề vẫn gặp nhiều rào cản về kinh tế và xu hướng xã hội hóa. Trước thực trạng đó, Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc ra đời như một lời giải chiến lược nhằm khơi dậy sức sống mới cho làng nghề truyền thống.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Bí thư Đảng ủy xã Ninh Phước, cho biết: cấp ủy và chính quyền địa phương xác định người dân, nghệ nhân cùng cộng đồng làng gốm Bàu Trúc đóng vai trò là chủ thể chính, trong khi cơ quan quản lý chỉ làm nhiệm vụ định hướng và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất. 

Chính vì tư duy cởi mở và sát thực tế này, địa phương đã huy động thành công sự tham gia của toàn thể người dân, nghệ nhân và thợ làm gốm vào các hoạt động trình diễn nghệ thuật đặc sắc, tạo nên chiều sâu và bản sắc riêng có cho lễ hội.

Biến di sản thành động lực tăng trưởng kinh tế và du lịch

Khi Lễ hội Katê mang lại không gian thiêng liêng rực rỡ sắc màu, thì Lễ hội gốm Chăm lại tạo dấu ấn đậm nét bởi vẻ đẹp dung dị gắn liền với chiều sâu lịch sử văn hóa lâu đời. Sự kiện lần này không chỉ dừng lại ở các hoạt động tôn vinh mang tính biểu tượng, mà còn được kỳ vọng là chìa khóa quan trọng để khơi thông sinh kế du lịch cho toàn bộ vùng đất Ninh Phước.

Khi cả cộng đồng làng Chăm đồng lòng góp sức bằng những cách thức riêng biệt, họ đang hiện thực hóa mục tiêu biến di sản văn hóa thành nguồn lực nội sinh cho tăng trưởng kinh tế. 

Gốm Bàu Trúc giờ đây không chỉ nằm lại trên những trang sử liệu hay trong các bảo tàng, mà đang sống động từng ngày trong dòng chảy kinh tế du lịch hiện đại, khẳng định sức sống trường tồn của một di sản nhân loại giữa lòng đời sống đương đại.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại:

https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f…lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html