Những phiên giao dịch đầu tháng 3 ghi dấu ấn bằng những sắc đỏ bao trùm. Nguyên nhân trực tiếp đến từ sự leo thang của giá dầu thô trên thị trường thế giới, vượt ngưỡng 90 USD/thùng và có thời điểm chạm mốc 100 USD/thùng. Tại thị trường trong nước, chỉ số VN-Index đã có lúc sụt giảm tới 12% chỉ trong vòng 6 phiên giao dịch đầu tháng. Đặc biệt, phiên ngày 9/3 được ghi nhận là một trong những ngày đen tối khi áp lực bán tháo lan rộng, đẩy mức giảm của chứng khoán Việt Nam sâu hơn nhiều so với các thị trường lân cận trong khu vực.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng cú sụt giảm này mang đậm dấu ấn của “phản ứng quá mức” (overreaction). Ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư của SSI (SSI Research), nhận định rằng đà bán tháo vừa qua phần lớn do yếu tố tâm lý cảm xúc dẫn dắt thay vì dựa trên các biến số vĩ mô thực tế. Khi nhà đầu tư nhìn thấy giá dầu tăng, họ lập tức liên tưởng đến kịch bản lạm phát đình trệ (stagflation) và hành động thoát thân bằng mọi giá. Thực tế cho thấy, ngay sau những phiên giảm sâu "quá đà", thị trường thường có xu hướng hồi phục kỹ thuật nhanh chóng khi dòng tiền bắt đáy nhập cuộc.
Kiểm soát lạm phát và dư địa chính sách tiền tệ
Dưới góc nhìn định lượng, SSI Research đã đưa ra các kịch bản mô phỏng tác động của giá dầu đến kinh tế Việt Nam. Trong kịch bản cơ sở, nếu giá dầu duy trì quanh mức 90 USD/thùng trong hai tháng tới, lạm phát bình quân năm 2026 dự kiến ở mức 4,12%. Ngay cả trong kịch bản tiêu cực nhất, khi giá dầu neo ở mức 100 USD/thùng đến giữa năm, CPI cũng chỉ chạm ngưỡng 5,06%.
So với mục tiêu kiểm soát lạm phát từ 4-4,5% của Chính phủ, đây là những con số hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát. Cấu trúc nền kinh tế Việt Nam hiện nay đã có sự cải thiện đáng kể về khả năng chống chịu các cú sốc năng lượng. Mặc dù chi phí vận tải và logistics có thể tăng lên, tạo áp lực cho doanh nghiệp sản xuất, nhưng nó chưa đủ mạnh để làm chệch hướng quỹ đạo tăng trưởng vĩ mô.
Về phía cơ quan điều hành, Ngân hàng Nhà nước được dự báo sẽ tiếp tục duy trì sự thận trọng nhưng linh hoạt. Trong bối cảnh hiện tại, dư địa để thắt chặt chính sách tiền tệ mạnh tay là chưa cần thiết. Ưu tiên hàng đầu vẫn là ổn định tỷ giá hối đoái và điều tiết tăng trưởng tín dụng thông qua các hạn mức (quota) phù hợp để hỗ trợ sản xuất kinh doanh, thay vì chạy theo các biến động ngắn hạn của thị trường tài chính toàn cầu.
Nâng hạng thị trường: Đầu tàu kéo niềm tin trở lại
Bỏ qua những nhiễu động từ giá dầu, câu chuyện mang tính bước ngoặt của năm 2026 chính là lộ trình nâng hạng từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi (Emerging Market) của FTSE Russell. Đây được xem là "liều thuốc tăng lực" quan trọng nhất cho trung hạn.
Dự kiến vào ngày 7/4/2026, FTSE sẽ công bố quyết định chính thức. Giới chuyên gia đặt kỳ vọng cao vào việc Việt Nam sẽ được xướng tên vào rổ chỉ số thị trường mới nổi từ tháng 9/2026. Nếu kịch bản này xảy ra, một dòng thác vốn ngoại ước tính hàng tỷ USD sẽ đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Các mã cổ phiếu trụ cột, có vốn hóa lớn và tính thanh khoản cao như VIC, HPG, FPT, VHM và VCB sẽ là những cái tên đầu tiên hưởng lợi từ sự thay đổi cấu trúc dòng tiền này.
Dữ liệu lịch sử cũng ủng hộ quan điểm lạc quan. Kể từ năm 2010, trong 80% các trường hợp thị trường giảm sâu tương tự nhịp điều chỉnh đầu tháng 3 này, VN-Index thường phục hồi mạnh mẽ sau 2-4 tuần với mức sinh lời trung bình 6,6% sau một tháng và lên tới 30% sau một năm. Ngay cả trong những giai đoạn khủng hoảng địa chính trị nghiêm trọng như năm 2022, chỉ số vẫn duy trì được sắc xanh bất chấp giá dầu leo thang lên mức 127 USD/thùng.
Trao đổi về chiến lược đầu tư trong giai đoạn "nước đục" này, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng đây là thời điểm để sàng lọc thay vì rời bỏ thị trường. Khoảng trống thông tin trước mùa báo cáo kết quả kinh doanh quý I/2026 đang tạo ra những vùng giá chiết khấu hấp dẫn cho các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt.
Thứ nhất, nhóm doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng giá hàng hóa (như dầu khí, hóa chất, thép) vẫn có dư địa tăng trưởng nhờ biên lợi nhuận cải thiện. Thứ hai, nhóm cổ phiếu công nghệ và xuất khẩu dự kiến sẽ có kết quả kinh doanh quý I khả quan nhờ sự phục hồi của nhu cầu tiêu dùng toàn cầu và các hiệp định thương mại tự do. Thứ ba, các cổ phiếu mang tính phòng thủ như điện, nước, dược phẩm vẫn là nơi trú ẩn an toàn khi biến động thị trường lên cao.
Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần lưu ý đến rủi ro thanh khoản. Khi khoảng cách giữa lợi suất chứng khoán và lãi suất ngân hàng đang thu hẹp lại, sự cạnh tranh nguồn vốn sẽ trở nên gay gắt hơn. Việc sử dụng đòn bẩy tài chính (margin) trong giai đoạn này cần được tính toán hết sức cẩn trọng để tránh các đợt giải chấp kỹ thuật.
Tháng 3/2026 không chỉ là một tháng giao dịch đầy biến động, mà còn là bài kiểm tra bản lĩnh cho các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Những cú sốc từ giá dầu hay áp lực lạm phát thực chất chỉ là những "cơn gió ngược" tạm thời trên hành trình nâng hạng thị trường.
Thay vì hoảng loạn trước những bảng điện tử rực lửa, việc giữ một cái đầu lạnh để phân tích các biến số vĩ mô và nắm bắt vận hội từ dòng vốn quốc tế sẽ là chìa khóa để gặt hái thành công. Thị trường chứng khoán, với đặc tính phản ánh kỳ vọng tương lai, có lẽ đang nén lại để chờ đợi một cú bật nhảy mạnh mẽ hơn khi những nút thắt về cơ chế và dòng vốn được tháo gỡ vào nửa sau của năm 2026./.
Bình luận
0