Tại khu vực trung tâm công nghệ Thâm Quyến, Roy Luo liên tục kiểm tra các lô chip NAND flash được chất trong cốp xe trước khi quyết định chuyển tiền ngay tại chỗ. NAND flash là linh kiện quan trọng trong điện thoại, máy tính và máy chủ, có giá dao động từ vài đến vài chục USD mỗi chip.

Ở chợ điện tử Huaqiangbei – được xem là lớn nhất thế giới – các giao dịch diễn ra dồn dập từ tháng 9 năm ngoái trong bối cảnh thiếu hụt toàn cầu. Theo Luo, nhiều người đã kiếm hàng triệu USD, thậm chí có trường hợp lãi hơn 50 triệu tệ (7,2 triệu USD).

Làn sóng đầu cơ xuất phát từ sự bùng nổ của AI, vốn yêu cầu dung lượng bộ nhớ lớn hơn nhiều so với điện toán truyền thống. Khi các nhà máy ưu tiên sản xuất chip phục vụ AI, nguồn cung cho thiết bị dân dụng bị thu hẹp, khiến giá trên thị trường tự do biến động liên tục.

Hãng nghiên cứu TrendForce cho biết giá chip nhớ tăng mạnh, với DRAM dự kiến tăng 90-95% theo hợp đồng, còn NAND flash tăng khoảng 55-60% mỗi quý.

Giá linh kiện leo thang nhanh chóng tác động đến thị trường tiêu dùng. Cuối tháng 12, Xiaomi ra mắt mẫu Xiaomi 17 Ultra với giá cao hơn 500 tệ so với thế hệ trước. Chủ tịch Lu Weibing thừa nhận chi phí linh kiện tăng đã tạo áp lực trực tiếp lên giá bán. Các dòng cao cấp của Vivo và Oppo cũng trong tình trạng tương tự.

Nguồn cung chip nhớ toàn cầu hiện phụ thuộc chủ yếu vào Samsung, SK Hynix và Micron. Trong khi đó, việc xây dựng và vận hành nhà máy mới cần nhiều năm, khiến tình trạng khan hiếm tiếp tục bao trùm thị trường.

Roy Luo đã rời Alibaba từ năm 2023 để buôn chip toàn thời gian và bắt đầu gom hàng từ tháng 4/2025 khi nhận thấy tín hiệu giá tăng rõ rệt. Theo anh, quy mô dòng tiền và số lượng người tham gia thị trường hiện lớn hơn nhiều so với trước.

Trên Weibo, nhiều người ví giá một hộp chip ngang với giá căn hộ ở Thượng Hải, than phiền việc chậm mua một ngày có thể tốn thêm hàng nghìn tệ khi lắp ráp máy tính.

Michael Li, phụ trách cung ứng tại SK Hynix, cho biết giá các mẫu dung lượng cao thay đổi từng ngày và yêu cầu thanh toán ngay. Theo ông, thị trường hiện không còn thuộc về người mua.

Do nguồn phân phối chính thức khan hiếm, nhiều doanh nghiệp phải tìm đến các nhà buôn tự do để gom hàng chưa bóc hộp. Tuy nhiên, cuộc chơi đòi hỏi vốn lớn, khiến các công ty nhỏ khó trụ vững qua biến động giá.

Tại Trung Quốc, chip thường được luân chuyển qua trung gian để xuất khẩu sang thị trường có sức mua cao hơn thay vì phục vụ sản xuất nội địa. Giá module bộ nhớ được ghi nhận tăng gấp 6 lần kể từ tháng 7, lên khoảng 6.000 tệ, buộc nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh giá bán liên tục.

Các dự án công nghệ do chính phủ triển khai cũng chịu tác động. Có trường hợp nhà sản xuất máy chủ chấp nhận nộp phạt hợp đồng thay vì giao hàng chịu lỗ khi giá chip tăng đột biến.

Sự xuất hiện của mô hình ngôn ngữ lớn DeepSeek đầu năm 2025 tiếp tục làm nhu cầu máy chủ AI tăng mạnh. Theo giới chuyên gia, riêng Nvidia đã tiêu thụ lượng bộ nhớ khổng lồ, kéo theo cuộc cạnh tranh nguồn cung giữa các tập đoàn như Google và nhiều hãng nội địa.

Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp buộc phải tìm đến chip sản xuất trong nước như ChangXin Memory Technologies (CXMT) hoặc YMTC dù còn lo ngại về độ ổn định. Các nhà sản xuất cũng siết điều khoản thanh toán, yêu cầu trả tiền ngay thay vì cho nợ như trước.

Theo các chuyên gia trong ngành, thời kỳ chip giá rẻ đã khép lại. Chip nhớ đang dần trở thành tài nguyên nền tảng tương tự điện năng hay băng thông, với mặt bằng giá cao có thể kéo dài trong nhiều năm tới.