Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của một chương mới đầy hứa hẹn. Việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường lên nhóm mới nổi thứ cấp không đơn thuần là một danh hiệu pháp lý. Đây là lời khẳng định về vị thế mới của nền kinh tế Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về một cuộc đại duy tân trong quản trị, vận hành và tư duy đầu tư.

Kỷ nguyên "mở khóa" dòng vốn và định vị lại giá trị

Sau hơn hai thập kỷ hình thành, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã chính thức ghi tên mình vào bản đồ các thị trường mới nổi toàn cầu. Sự kiện này không chỉ là kết quả của những nỗ lực cải cách mà còn là tín hiệu phát lệnh cho một cuộc đua về chất lượng và sự bền vững.

Trao đổi với báo giới, ông Nguyễn Tài Vinh - Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) nhận định lạc quan rằng, năm 2026 sẽ đánh dấu một chu kỳ tăng trưởng mới. Đây là thời điểm FTSE Russell chính thức vận hành thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026, tạo nền tảng cho một "uptrend lớn". Theo ông Vinh, động lực tăng trưởng chính đến từ sự cộng hưởng của dòng vốn ngoại khổng lồ và sự hồi phục mạnh mẽ của doanh nghiệp với dự phóng tăng trưởng EPS toàn thị trường đạt từ 18% đến 20%.

Cánh cửa đón nhận dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) đang mở rộng hơn bao giờ hết. Dự báo cổ phiếu Việt Nam sẽ chiếm tỷ trọng khoảng 0,34% tại FTSE Emerging All Cap và 0,22% tại FTSE Emerging Index. Trong bối cảnh đó, ông Vinh dự báo, năm 2026 sẽ là cột mốc "mở khóa" dòng vốn kỷ lục. Dòng vốn thụ động qua các quỹ ETF có thể đạt từ 0,6 đến 1,5 tỷ USD, trong khi dòng vốn chủ động vốn nhạy bén hơn có thể giải ngân lên tới 3 - 7 tỷ USD. Điều này giúp tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài - vốn đang ở mức thấp kỷ lục khoảng 15% - bắt đầu hồi phục mạnh mẽ.

Sự phân hóa gay gắt và bài toán nâng chất hàng hóa

Tuy nhiên, nâng hạng không phải là "chiếc đũa thần" cho tất cả. Ông Vinh thẳng thắn thừa nhận, dư địa chính sách tiền tệ trong năm 2026 sẽ không còn quá dồi dào để kích thích mạnh mẽ như giai đoạn trước. Thị trường sẽ vận hành theo mô hình "chữ K", nơi sự phân hóa diễn ra cực kỳ gay gắt. Dòng tiền không còn "dễ dãi" lan tỏa đều mà tập trung chọn lọc vào những doanh nghiệp có nội lực thực sự. Rủi ro lớn vẫn nằm ở áp lực lãi suất huy động nội địa tăng cục bộ và biến động tỷ giá ảnh hưởng đến lợi nhuận quy đổi của các tổ chức quốc tế.

Đồng quan điểm về sự chọn lọc, ông Bùi Văn Huy - Phó Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần FIDT cho rằng, thách thức nằm ở sự lệch pha trong cơ cấu hàng hóa. Hiện tại, hàng hóa trên sàn vẫn tập trung quá lớn vào các nhóm ngành truyền thống như bất động sản và ngân hàng. Để duy trì sức hấp dẫn, thị trường cần sự hiện diện đậm nét của các lĩnh vực mới như công nghệ cao, năng lượng xanh và bán lẻ hiện đại. Các doanh nghiệp niêm yết buộc phải tuân thủ các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) và minh bạch thông tin bằng tiếng Anh. Khi bước vào "sân chơi lớn", minh bạch không còn là lựa chọn mà là điều kiện để tồn tại trong danh mục của các định chế tài chính quốc tế.

Sự thay đổi quan trọng nhất chính là gia tăng dòng vốn trung và dài hạn từ các định chế tài chính quốc tế. Những dòng vốn này có "khẩu vị" ổn định, tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn và quản trị minh bạch thay vì đầu cơ theo tin tức ngắn hạn.

Chuyển đổi mô hình định chế và hạ tầng công nghệ

Để thích ứng với kỷ nguyên mới, các công ty chứng khoán đứng trước yêu cầu phải tái định vị vai trò. Ông Vinh nhấn mạnh các công ty chứng khoán phải chuyển từ "môi giới thuần túy" sang định chế tài chính đa dịch vụ. Trọng tâm là giúp nhà đầu tư cá nhân quản lý tài sản, phân bổ vốn khoa học thay vì chỉ cung cấp công cụ đặt lệnh.

Về mặt nội tại, việc nâng cao năng lực tài chính và quản trị rủi ro theo các tiêu chuẩn mới như Thông tư 102/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính là điều bắt buộc. Các đơn vị cần tập trung vào "chất lượng vốn" thay vì chạy đua quy mô margin, ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) để thấu hiểu nhu cầu người dùng.

Đặc biệt, yếu tố mang tính quyết định để thị trường phát triển bền vững giai đoạn 2026 - 2030 chính là sự hoàn thiện về hạ tầng công nghệ đi đôi với pháp lý minh bạch. Hệ thống KRX vận hành ổn định không chỉ cải thiện thanh khoản mà còn là nền móng triển khai các sản phẩm phòng vệ tài khoản hiệu quả. Các cải cách như rút ngắn chu kỳ thanh toán và siết chặt chỉ tiêu an toàn tài chính sẽ đóng vai trò là "bộ lọc", chỉ những thành viên khỏe mạnh nhất mới được trụ lại phục vụ nhà đầu tư.

Thước đo thành công của TTCK Việt Nam tới đây không chỉ nằm ở chỉ số VN-Index hay thanh khoản tỷ USD, mà ở việc xây dựng được một hệ sinh thái tài chính minh bạch. Đó là nơi dòng vốn dài hạn có thể yên tâm đồng hành cùng khát vọng vươn mình của đất nước trong kỷ nguyên mới./.