Trong giới tài chính tại New York, câu nói “cái chết và thuế là hai điều không thể tránh khỏi” luôn được nhắc đến như một chân lý. Tuy nhiên, với tầng lớp giàu có, việc để lại gánh nặng thuế cho thế hệ sau không phải là điều tất yếu.

Theo luật sư hoạch định di sản Mark Bosler (Michigan, Mỹ), quá trình chuyển giao tài sản giống như một “ván cờ chiến lược”. Nếu nhiều gia đình chỉ dựa vào một bản di chúc đơn giản, thì giới giàu có sử dụng hệ thống công cụ pháp lý phức tạp và bài bản hơn.

Một trong những giải pháp phổ biến là quỹ tín thác (trust). Không chỉ giúp hạn chế tranh chấp, quỹ tín thác còn giúp tránh quy trình xét duyệt di chúc tại tòa án – vốn kéo dài, tốn kém và công khai thông tin tài sản.

Theo Associated Press, tại Mỹ, chỉ di sản trên 15 triệu USD mới chịu thuế liên bang. Tuy nhiên, chi phí pháp lý và thủ tục có thể làm “bốc hơi” 3–8% giá trị tài sản nếu không có kế hoạch rõ ràng.

Bài học ở đây là sự chuẩn bị pháp lý minh bạch: tài sản như bất động sản, cổ phiếu, tiền gửi cần được quy hoạch và xác lập quyền sở hữu rõ ràng nhằm tránh bị “đóng băng” hoặc tranh chấp khi người trụ cột qua đời.

Một ví dụ điển hình là trường hợp mua cổ phiếu Nvidia từ năm 1999 với giá 12 USD/cổ phiếu. Sau hàng chục năm tăng trưởng, khoản đầu tư nhỏ ban đầu có thể đạt giá trị hàng triệu USD.

Theo Benjamin Trujillo, đối tác tại Moneta, quy định “Step-up in basis” (điều chỉnh tăng giá vốn) tại Mỹ cho phép người thừa kế tính thuế dựa trên giá trị tài sản tại thời điểm chuyển giao, thay vì giá mua ban đầu. Nhờ đó, phần lớn lợi nhuận tích lũy trong nhiều thập kỷ gần như không bị đánh thuế khi thừa kế.

Dù mỗi quốc gia có quy định khác nhau, nguyên tắc cốt lõi vẫn là đầu tư dài hạn và để lãi kép phát huy sức mạnh. Người giàu hiếm khi “lướt sóng” với tài sản gia đình mà tập trung nuôi dưỡng giá trị qua thời gian.

Một rủi ro lớn khác lại đến từ yếu tố con người. Theo Donald Hayden của Private Tax Solutions, nhiều gia đình giàu có né tránh trao đổi thẳng thắn về tài sản và kế hoạch thừa kế.

Sự thiếu minh bạch khiến thế hệ sau thiếu chuẩn bị và dễ phát sinh mâu thuẫn. Các cuộc họp gia đình định kỳ, trao quyền từng bước và phân định rõ trách nhiệm được xem là chìa khóa để duy trì sự bền vững của tài sản và doanh nghiệp gia đình.

Một thao tác đơn giản nhưng thường bị quên là cập nhật người thụ hưởng trên tài khoản ngân hàng, bảo hiểm hoặc danh mục đầu tư. Luật sư Allison Harrison (Ohio) cho rằng đây là cách nhanh nhất để chuyển giao tài sản mà không phải qua quy trình phức tạp. Tuy nhiên, thông tin cần được rà soát định kỳ để tránh rủi ro ngoài ý muốn.

Chuyển giao tài sản không chỉ là vấn đề pháp lý, mà còn là câu chuyện chiến lược đầu tư và giao tiếp giữa các thế hệ. Dù tài sản lớn hay nhỏ, việc chủ động lập kế hoạch ngay từ sớm chính là cách bảo đảm di sản được gìn giữ và phát huy giá trị lâu dài cho con cháu.