Trong một bài viết dài gần 20.000 từ đăng trên blog cá nhân tuần này, ông Dario Amodei – CEO của công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic – bày tỏ lo ngại sâu sắc về những tác động mà AI có thể gây ra đối với thị trường lao động toàn cầu. Theo ông, các rủi ro liên quan đến AI hiện vẫn chưa được nhìn nhận một cách đầy đủ và nghiêm túc.

Amodei nhận định những làn sóng công nghệ mới trước đây từng gây xáo trộn việc làm, nhưng xã hội cuối cùng vẫn phục hồi do các thay đổi đó chỉ ảnh hưởng đến một phần tương đối hẹp trong năng lực lao động của con người. Ngược lại, AI có phạm vi tác động rộng và tốc độ phát triển nhanh hơn đáng kể, khiến quá trình thích nghi trở nên khó khăn hơn nhiều. Ông cho rằng cú sốc mà AI tạo ra cho thị trường việc làm có thể lớn hơn bất kỳ biến động nào từng xảy ra trước đó.

Bên cạnh vấn đề việc làm, CEO Anthropic cũng liệt kê hàng loạt nguy cơ tiềm ẩn khác của AI, như khả năng hệ thống trở nên tự chủ và khó dự đoán, bị các tổ chức xấu hoặc khủng bố lợi dụng để phát triển vũ khí sinh học, hoặc bị một số quốc gia khai thác nhằm củng cố quyền lực.

Theo ông, tốc độ tiến bộ của AI nhanh đến mức con người khó có thể điều chỉnh kịp, سواء trong việc thay đổi cách làm các công việc hiện tại hay chuyển sang ngành nghề mới. Dù thị trường lao động có thể phục hồi về dài hạn, ông dự báo giai đoạn chuyển tiếp sẽ đặc biệt khó khăn và “đau đớn khác thường”.

Một trong những nguyên nhân chính, theo Amodei, là AI sở hữu “phạm vi nhận thức rộng”, cho phép nó tác động đồng thời đến nhiều lĩnh vực như tài chính, tư vấn, luật và công nghệ. Điều này làm suy giảm khả năng người lao động chuyển sang ngành khác có bộ kỹ năng tương đồng như trong các cuộc cách mạng công nghiệp trước. Ông mô tả AI như một dạng “lao động phổ quát” có thể thay thế con người trên diện rộng, thay vì chỉ tự động hóa từng công việc riêng lẻ.

Từ đó, ông kêu gọi cần có sự can thiệp từ chính phủ, chẳng hạn các chính sách thuế lũy tiến đối với các công ty AI, nhằm giảm bớt tác động tiêu cực và hỗ trợ quá trình chuyển đổi cho người lao động.

Một số số liệu gần đây cũng cho thấy ảnh hưởng ngày càng rõ của AI đến thị trường lao động. Theo công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas, AI là nguyên nhân liên quan đến gần 55.000 vụ sa thải tại Mỹ trong năm 2025. Trong khi đó, nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố vào tháng 11 năm ngoái cho rằng AI có thể đảm nhiệm công việc của khoảng 11,7% lao động Mỹ.

Tuy nhiên, không phải tất cả lãnh đạo công nghệ đều có cái nhìn bi quan. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) tháng này, CEO Nvidia Jensen Huang cho rằng AI có thể thúc đẩy nhu cầu lao động chân tay như thợ điện, thợ sửa ống nước hay công nhân xây dựng, do sự bùng nổ xây dựng các trung tâm dữ liệu. Nhà khoa học Geoffrey Hinton – người được mệnh danh là “bố già AI” – cũng từng nhận định lao động chân tay có thể an toàn hơn trước làn sóng AI, dù ông cho rằng lý do chủ yếu là vì máy móc cần nhiều thời gian hơn để đạt được sự khéo léo như con người.