Cảnh báo nguy cơ biến chứng nặng từ virus EV71 trong bệnh tay chân miệng

Tay chân miệng vốn được xem là bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trẻ nhỏ, tuy nhiên sự xuất hiện của chủng virus Enterovirus 71 (EV71) đã làm thay đổi đáng kể mức độ nguy hiểm của bệnh.

Theo ghi nhận tại TP Hồ Chí Minh, từ đầu năm 2026 đến nay, toàn thành phố đã phát hiện 288 ổ dịch tay chân miệng, trong đó có 162 ổ dịch tại trường học và 126 ổ dịch trong cộng đồng. Đáng chú ý, kết quả giám sát cho thấy chủng EV71 chiếm 25% (6/24 mẫu khảo sát) – một tỷ lệ mang tính cảnh báo, bởi đây là chủng virus có độc lực mạnh nhất trong nhóm Enterovirus gây bệnh tay chân miệng.

Khác với nhiều chủng virus chỉ gây tổn thương nhẹ ở da và niêm mạc, EV71 có khả năng tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương. Các nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy virus này liên quan đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm màng não, phù não và suy hô hấp cấp. Đáng lo ngại, diễn tiến bệnh có thể rất nhanh, chỉ trong vòng 24–48 giờ từ các triệu chứng ban đầu sang giai đoạn nguy kịch.

Trẻ dưới 5 tuổi là nhóm có nguy cơ cao nhất. Ở giai đoạn đầu, bệnh vẫn có biểu hiện quen thuộc như sốt, loét miệng, nổi ban ở lòng bàn tay, bàn chân. Tuy nhiên, với EV71, các dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện sớm và dễ bị bỏ qua như sốt cao kéo dài, giật mình, run tay chân, quấy khóc bất thường hoặc nôn nhiều. Đây là những biểu hiện cho thấy virus đã ảnh hưởng đến hệ thần kinh và cần được can thiệp y tế kịp thời.

Một đặc điểm đáng lo ngại khác là khả năng lây lan nhanh của EV71 trong môi trường tập thể như trường học, nhà trẻ. Điều này phù hợp với thực tế khi số ổ dịch tại trường học chiếm hơn một nửa tổng số ca ghi nhận tại TP Hồ Chí Minh. Virus có thể lây qua đường tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hoặc qua bề mặt nhiễm bẩn, khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn nếu không duy trì vệ sinh nghiêm ngặt.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với EV71. Việc điều trị chủ yếu là theo dõi sát và xử trí triệu chứng, trong đó việc phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng đóng vai trò then chốt. Theo khuyến nghị của Centers for Disease Control and Prevention, các biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất vẫn là rửa tay thường xuyên, vệ sinh đồ chơi và bề mặt tiếp xúc, đồng thời hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh.

Trong bối cảnh EV71 xuất hiện trở lại với tỷ lệ đáng chú ý, tay chân miệng không còn là bệnh “nhẹ” như nhiều người vẫn nghĩ. Việc nhận diện sớm nguy cơ và thay đổi cách tiếp cận, từ chủ quan sang chủ động theo dõi, là yếu tố quan trọng để giảm thiểu biến chứng nặng và nguy cơ tử vong ở trẻ nhỏ.