Chiều 29/1, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia tổ chức tọa đàm với chủ đề “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”, thuộc khuôn khổ chiến dịch Chống lừa đảo trực tuyến 2025. Tại sự kiện, nhiều chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý đã đưa ra cảnh báo về xu hướng tội phạm mạng ngày càng tinh vi, đặc biệt khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ.

Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, cho biết dù số vụ phạm tội mạng trong hai năm 2024-2025 có xu hướng giảm nhờ sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng, nhưng mức độ tinh vi của các hình thức lừa đảo lại gia tăng rõ rệt. Theo ông, tội phạm không còn dùng những chiêu trò đơn giản mà đã tận dụng AI để xây dựng các kịch bản lừa đảo phức tạp. Lừa đảo ứng dụng AI hiện đứng đầu trong danh sách các phương thức lừa đảo năm 2025.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Trung tá Lê Thanh Bình, Phó Trưởng Phòng 5, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an), cảnh báo về nguy cơ hình thành “nền kinh tế tội phạm” khi các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia thâm nhập sâu vào các lĩnh vực kinh tế hợp pháp. Tại Việt Nam, với hơn 101 triệu dân, gần 79,8 triệu người dùng Internet (chiếm khoảng 78% dân số), hơn 76 triệu người dùng mạng xã hội và gần 127 triệu kết nối di động, môi trường số phát triển mạnh cũng kéo theo nhiều rủi ro an ninh mạng.

Theo thống kê, trong năm 2025, Bộ Công an đã phát hiện hơn 4.200 vụ lừa đảo trực tuyến với tổng thiệt hại trên 8.000 tỷ đồng. Các vụ việc xảy ra trên nhiều lĩnh vực như tài chính, môi giới việc làm, thương mại điện tử, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân.

Đại diện Cục A05 nhận định, dịp trước, trong và sau Tết Bính Ngọ 2026, nhu cầu du lịch, nghỉ dưỡng tăng cao sẽ là cơ hội để tội phạm gia tăng hoạt động. Bốn kịch bản lừa đảo nổi bật được chỉ ra gồm:

Thứ nhất, lập website, tài khoản Facebook, fanpage (kể cả có tích xanh) giả mạo homestay, khách sạn, đại lý bán vé… để chào giá hấp dẫn, yêu cầu đặt cọc rồi chiếm đoạt tiền.

Thứ hai, giả danh khách đã đặt tour thành công rồi rao “thanh lý tour” giá rẻ kèm hóa đơn, hình ảnh, phản hồi giả nhằm tạo niềm tin. Khi nạn nhân chuyển số tiền lớn, đối tượng lập tức biến mất.

Thứ ba, gửi email giả mạo các nền tảng đặt phòng trực tuyến tới cơ sở lưu trú với nội dung liên quan xác nhận đặt phòng, khiếu nại hay cập nhật thanh toán, đính kèm link hoặc tệp chứa mã độc. Khi truy cập, thiết bị có thể bị chiếm quyền kiểm soát, đánh cắp dữ liệu hoặc bị lợi dụng để chuyển tiền.

Thứ tư, giả danh các công ty dịch vụ gọi điện, nhắn tin tặng quà tri ân cuối năm, sau đó dụ người dân tham gia hệ thống làm nhiệm vụ online nhận hoa hồng. Khi nạn nhân nạp số tiền lớn, chúng khóa rút tiền và yêu cầu nộp thêm phí 20-30% để chiếm đoạt.

Ngoài ra, tội phạm còn kết hợp các thủ đoạn cũ với công nghệ mới như chiếm quyền tài khoản mạng xã hội, ứng dụng OTT rồi dùng deepfake, deepvoice giả giọng người thân gọi điện vay tiền hoặc yêu cầu chuyển khoản.

Trước thực trạng trên, Cục A05 khuyến cáo người dân cần thường xuyên cập nhật cảnh báo từ cơ quan công an, ngân hàng và báo chí chính thống; không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc trên thiết bị có liên kết tài khoản ngân hàng; không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai.

Khi đặt dịch vụ du lịch, nghỉ dưỡng, người dân nên kiểm tra kỹ thông tin đơn vị cung cấp, ưu tiên doanh nghiệp uy tín, được cấp phép rõ ràng; cảnh giác với hóa đơn, chứng từ thanh toán bất thường và sử dụng nhiều kênh để đối chiếu thông tin.

Nếu phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc đã trở thành nạn nhân, người dân cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ, xử lý kịp thời.