Nỗ lực hòa giải quốc tế và lập trường cứng rắn của Bangkok

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vừa bày tỏ sự lạc quan thận trọng về khả năng các bên quay lại tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn vào đầu tuần tới sau hàng loạt nỗ lực ngoại giao từ Washington. Cùng thời điểm, Trung Quốc cũng khẳng định vai trò trung gian khi Ngoại trưởng Vương Nghị liên tục điện đàm với những người đồng cấp tại khu vực, đồng thời cử đặc phái viên đến Campuchia và Thái Lan để thúc đẩy đối thoại trong khuôn khổ ASEAN. Bắc Kinh nhấn mạnh lập trường công bằng và ủng hộ một giải pháp hòa bình để giảm leo thang căng thẳng đang có dấu hiệu vượt tầm kiểm soát.

Tuy nhiên, phía Thái Lan đã nhanh chóng đưa ra những tuyên bố nhằm làm rõ lập trường của mình. Ngoại trưởng Sihasak khẳng định Bangkok chỉ "sẵn sàng giảm căng thẳng" chứ chưa chính thức đồng ý ngừng bắn. Ông nhấn mạnh Thái Lan không chịu áp lực từ các cường quốc và yêu cầu Campuchia phải thể hiện "sự chân thành" bằng các hành động cụ thể. Các điều kiện từ phía Thái Lan bao gồm: Campuchia phải liên hệ trực tiếp không qua bên thứ ba, ngừng giao tranh ít nhất một ngày trước khi ngồi vào bàn đàm phán, và quân đội hai bên phải cùng thống nhất các điều khoản thực thi để thỏa thuận không chỉ dừng lại ở "lời nói suông".

Đáp lại những yêu cầu từ Bangkok, Bộ Quốc phòng Campuchia đã lên tiếng bác bỏ và cáo buộc Thái Lan đang tiến hành một "chiến dịch thêu dệt" nhằm xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ. Phát ngôn viên Maly Socheata kêu gọi phía Thái Lan nên quay lại con đường hòa bình bằng cách tôn trọng các khuôn khổ song phương đã ký kết, thay vì đưa ra những luận điệu mà phía Campuchia cho là sai trái. Sự bất đồng sâu sắc về quan điểm "thành ý" giữa hai bên đang khiến các triển vọng ngừng bắn ngắn hạn trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Cuộc xung đột tái bùng phát từ ngày 7/12 đến nay đã bước sang ngày thứ 14, để lại những hậu quả nhân đạo nặng nề. Theo thống kê mới nhất, ít nhất 40 người đã thiệt mạng, trong đó bao gồm 21 binh sĩ và 19 dân thường của cả hai phía. Hàng trăm nghìn người dân dọc biên giới đã phải rời bỏ nhà cửa để sơ tán, tạo nên một cuộc khủng hoảng tị nạn cục bộ trong khu vực. Sự bế tắc trong đàm phán không chỉ đe dọa an ninh biên giới mà còn gây áp lực cực lớn lên nền kinh tế và đời sống xã hội của cộng đồng cư dân tại các vùng tranh chấp.

Các nhà quan sát quốc tế nhận định, việc cả Mỹ và Trung Quốc cùng can thiệp cho thấy tầm quan trọng của sự ổn định tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, mấu chốt của vấn đề vẫn nằm ở niềm tin chiến lược giữa Bangkok và Phnom Penh. "Nếu không có một cơ chế giám sát ngừng bắn độc lập và các cuộc tiếp xúc quân sự trực tiếp ở cấp cao, các nỗ lực ngoại giao từ bên thứ ba sẽ rất khó mang lại kết quả bền vững," một chuyên gia phân tích chính trị khu vực chia sẻ.

Dự kiến trong vài ngày tới, phản ứng của Campuchia trước các điều kiện cụ thể mà Thái Lan vừa đưa ra sẽ là thước đo cho khả năng đạt được một thỏa thuận vào thứ hai hoặc thứ ba tuần sau như kỳ vọng của Ngoại trưởng Mỹ. Trong bối cảnh con số thương vong tiếp tục tăng, áp lực từ dư luận quốc tế và khối ASEAN chắc chắn sẽ gia tăng buộc cả hai nước phải tìm điểm chung để ngăn chặn một cuộc chiến tranh tổng lực./.