Theo Nghị định 69 của Chính phủ, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành cải tạo các chung cư nguy hiểm cấp D vào năm 2030 và cơ bản hoàn thành toàn bộ vào năm 2035. Thành phố hiện có gần 1.600 nhà tập thể và chung cư cũ, phần lớn được xây dựng từ những năm 1960 đến đầu thập niên 1990, nhiều nơi xuống cấp nghiêm trọng với tường nứt, trần bong tróc và hệ thống điện nước chắp vá. Tương tự, TP. Hồ Chí Minh có hơn 500 chung cư cũ xây trước năm 1975, được lên kế hoạch cải tạo hoặc xây mới trong vòng 10 năm tới.

Tại Hà Nội, việc cải tạo gắn liền với quy hoạch thủ đô tầm nhìn 100 năm. Các khu tập thể như C8 Giảng Võ đã hoàn tất quy hoạch tổng thể 1/500, mở ra cơ chế đặc thù và mô hình đô thị nén gần hạ tầng giao thông công cộng. Ông Đinh Duy Toàn, cư dân C8 Giảng Võ, nhận xét: “Chính quyền hai cấp chỉ đạo nhanh chóng, giúp cải tạo các khu chung cư cũ theo quy hoạch dài hạn, không chỉ trong 20–30 năm mà tầm nhìn 50–60 năm.”

Các chuyên viên phường Giảng Võ cho biết, việc nâng hệ số sử dụng đất và mật độ cư dân trong nội đô sẽ tạo điều kiện để phát triển đô thị đồng bộ, đồng thời rà soát toàn bộ chung cư cũ tại 48 xã, phường để xác định mức độ nguy hiểm, làm cơ sở triển khai kế hoạch cải tạo và xây dựng lại. Một số khu như phường Kim Liên dự kiến sẽ cải tạo trước năm 2030, kết hợp quỹ nhà ở xã hội hoặc nhà tái định cư, hoặc bán đấu giá khi không còn nhu cầu sử dụng.

Tại TP. Hồ Chí Minh, chính quyền triển khai cơ chế đặc thù, kiểm định quy mô lớn và hỗ trợ chi phí, nhưng tiến độ thực tế vẫn chậm. Nhiều chung cư như Phạm Thế Hiển và Vĩnh Hội vẫn xuống cấp nghiêm trọng, khiến người dân lo lắng. Thành phố đã chi 32 tỷ đồng để thực hiện kiểm định lại 186 chung cư, đồng thời đề xuất tăng hệ số sử dụng đất và tầng cao để kêu gọi nhà đầu tư. Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh, ông Lê Hoàng Châu, nhấn mạnh: Nhà nước có thể trực tiếp tổ chức cải tạo thông qua công ty dịch vụ công ích hoặc mời gọi nhà đầu tư tư nhân tham gia.

Cải tạo chung cư cũ không chỉ là xử lý công trình xuống cấp mà còn là bài toán cân bằng lợi ích giữa cư dân, nhà đầu tư và chính quyền. Chủ trương đã rõ, nhu cầu cấp thiết, nhưng thách thức lớn nhất vẫn là khâu triển khai. Từ Hà Nội đến TP. Hồ Chí Minh, dự án cải tạo đang bước vào giai đoạn then chốt với nhiều kỳ vọng về đô thị an toàn, hiện đại và bền vững.